Melkwegstelsels die op “slechts” enkele miljoenen lichtjaren van elkaar verwijderd liggen, kunnen elkaar middels hun zwaartekracht op een voorspelbare manier beïnvloeden: ze hebben een effect op elkaars bewegingen, vormen en snelheden. 

Maar wetenschappers hebben nu ook mysterieuze verbanden ontdekt tussen melkwegstelsels die te ver uit elkaar liggen om invloed te ondergaan van elkaars zwaartekracht. Uit een studie die in oktober gepubliceerd werd in het vakblad Astrophysical Journal, bleek dat honderden melkwegstelsels synchroon bewegen met melkwegstelsels die tientallen miljoenen lichtjaren van hen verwijderd zijn.

De ontdekking wijst op de raadselachtige invloed van zogenaamde “grootschalige structuren”. Ze bestaan uit waterstofgas en donkere materie (de zogenaamde ‘dark matter’) en linken de melkwegstelsels aan elkaar in een uitgebreid netwerk dat het ‘kosmische web’ wordt genoemd. Het is geweten dat deze structuren een enorme invloed uitoefenen op de evolutie en bewegingen van melkwegstelsels, maar het is nog erg onduidelijk hoe dat precies in zijn werk gaat.

Joon Hyeop Lee, astronoom aan het Korea Astronomy and Space Science Institute en hoofdauteur van de studie, bestudeerde samen met zijn collega’s 445 melkwegstelsels binnen een afstand van 400 miljoen lichtjaren van de Aarde. Ze ontdekten een synchroniciteit in de beweging van velen van hen. “De geobserveerde coherentie moet verband houden met grootschalige structuren, want het is onmogelijk dat melkwegstelsels die zes megaparsecs (zo’n 20 miljoen lichtjaren) van elkaar verwijderd zijn, rechtstreeks met elkaar communiceren”, aldus Lee.

Een andere studie, die in 2014 gepubliceerd werd in het tijdschrift Astronomy and Astrophysics, toonde aan dat reusachtige zwarte gaten zich op elkaar afstemmen, zelfs al liggen ze miljarden lichtjaren uit elkaar.

Het geheim achter deze synchroniciteit kan het ‘kosmologisch principe’, een van de basisveronderstellingen over het universum, op losse schroeven zetten. Het kosmologisch principe stelt dat het universum op extreem grote schaal uniform en homogeen is. Maar de correlaties tussen melkwegstelsels en zwarte gaten op een extreem grote schaal wijzen echter op een anomalie in het principe.

Verder onderzoek moet uitwijzen of er nog meer gelijkaardige structuren aangetroffen worden en of er dus sprake is van een echte anomalie.

Er is echter nog veel bijkomend onderzoek nodig om het mechanisme achter de synchroniciteit te begrijpen, maar de huidige beschikbare technologische middelen stellen grenzen aan de data die verzameld kan worden. Toekomstige radiotelescopen, zoals de Square Kilometre Array die wordt gebouwd in Zuid-Afrika en Australië, zouden hopelijk meer licht op de zaak kunnen werpen.