Onderzoekers werken onder grote druk omdat het coronavirus wereldwijd snel om zich heen grijpt. Toch laten effectieve vaccins en medicijnen vermoedelijk nog op zich wachten. De proef in de VS wordt ongekend snel uitgevoerd zonder bijvoorbeeld dierproeven, maar dat betekent nog niet dat het vaccin op korte termijn op de markt komt. Zelfs als het klinisch onderzoek een succes is, kan dat anderhalf jaar duren.

Ook in China gaan proeven van start. Het bedrijf CanSino Biologics Inc. zegt dat toestemming is gegeven voor het testen van een experimenteel vaccin op menselijke proefpersonen. Dat wordt gedaan in Wuhan, de miljoenenstad waar het virus vorig jaar voor het eerst de kop opstak.

Voor mensen die ernstig ziek zijn geworden door het virus, bestaat evenmin al een effectief medicijn. Een ontdekking van het Nederlandse Erasmus MC en de Universiteit Utrecht kan in de ontwikkeling daarvan wel van groot belang blijken. De onderzoekers vonden een antilichaam tegen Covid-19 en zijn bezig "een farmaceut aan boord te krijgen". De onderzoeksleider noemde het een "veelbelovende stap", maar wilde geen valse verwachtingen wekken. "Het is nog veel te vroeg om te speculeren over de eventuele werkzaamheid bij mensen."

Ook het experimentele antivirale middel remdesivir van Gilead, dat eigenlijk is ontwikkeld tegen andere aandoeningen waaronder ebola, is in beeld en geeft hoop. "We zouden binnen enkele maanden moeten weten of dit middel werkt", zei de gerenommeerde Amerikaanse expert Anthony Fauci eerder deze maand over het middel. Remdesivir is een virusremmer, die de vermenigvuldiging van het virus in het lichaam vertraagt. 

De Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) constateerde gisteren nog geen hard wetenschappelijk bewijs te hebben gezien voor de effectiviteit van remdesivir en andere bestaande middelen tegen Covid-19. Wel heeft producent Gilead het medicijn al vervroegd beschikbaar gesteld en kunnen Nederlandse artsen het al aanvragen om het te gebruiken als zogenaamd ‘compassionate use’: dat wil zeggen dat ernstig zieke patiënten een geneesmiddel al vroeger kunnen krijgen zonder dat het de lange testprocedure volledig heeft doorlopen. “Er is op dit moment niets beters”, zegt viroloog Eric Snijder erover in De Volkskrant. De WHO noemde remdeisivir vorige maand “het enige medicijn waarvan we denken dat het effectief kan zijn”.

Tal van andere bedrijven werken eveneens aan middelen tegen het virus. Het gaat onder meer om het Amerikaanse Johnson & Johnson en het Britse GlaxoSmithKline. Farmaceut Regeneron hoopt begin deze zomer te beginnen met klinisch onderzoek met menselijke proefpersonen. Regeneron kwam eerder al met een middel dat de overlevingskansen van patiënten met ebola aanzienlijk verbeterde.

Ook in België wordt er geëxperimenteerd, zei Johan Neyts, hoogleraar virologie aan de KU Leuven, vanmorgen op Radio 1. Over heel de wereld zijn volgens hem 30 tot 35 onderzoeksteams bezig met de ontwikkeling van een vaccin. In Leuven zit het team in de preklinische fase, en gaat alles bijzonder snel, aldus Neyts. Het gaat dan om een prototype dat nu versneld zal worden uitgetest.

Maar zelfs als er in het najaar een vaccin zou zijn, betekent dat nog niet dat iedereen dan al ingeënt kan worden, aldus Neyts. “Het moet in verdere studies dan wel nog uitgetest worden op honderden, duizenden mensen. Dat neemt ook zijn tijd. Daarna moet je het nog gaan produceren in honderden miljoenen dosissen. Met zijn met 7,6 miljard mensen op de wereld, en als zelfs maar een derde wordt gevaccineerd, met twee spuitjes, dan heb je nog miljarden dosissen die moeten worden aangemaakt.”

Lees ook:

Belgische ziekenhuizen kunnen crisis nog aan, “maar als trend zo doorgaat, krijgen we het moeilijk” (+)

INTERVIEW. Marc Van Ranst en Steven van Gucht geven toe: “We hadden scholen nooit mogen sluiten” (+)

Italië weet zich geen raad met de doden (+)