Maatregel per maatregel onderzocht: wat had écht effect op indammen virus?

Het onderzoek aan de universiteit van East Anglia, in het oosten van Engeland, wilde kijken wat het effect was van het coronabeleid in Europa en overheden helpen om de juiste keuzes te maken bij het versoepelen van de lockdown. De wetenschappers benadrukken dat het belangrijk is om dit stapsgewijs te doen, anders riskeer je een nieuwe lockdown.

De onderzoekers bekeken de cijfers over het aantal besmettingen en overlijdens van het European Centre for Disease Control. Die vergeleken ze voor elk land met data waarop maatregelen werden ingevoerd. 

“Dit de meest effectieve maatregel”, zegt Julii Brainard, als wetenschapper betrokken bij de studie. “Jammer, want ik zou mijn kinderen liever naar school sturen.” De sluiting van scholen vertoont de grootste associatie met de daaropvolgende vermindering in de verspreiding van het virus. Dat zegt evenwel niets over de rol van kinderen bij het doorgeven ervan, waarschuwen de onderzoekers. Ook is het verschil nog niet duidelijk tussen kleuter- of basis- en secundair of zelfs hoger onderwijs. 

Professor Paul Hunter denkt dat ook een gedeeltelijke sluiting ook waardevol kan zijn. Hij verwijst daarbij naar Zweden als voorbeeld, waar scholen open zijn voor leerlingen tot 16 jaar.

Het verbieden van private en openbare (massa)bijeenkomsten had de op één na belangrijkste invloed op het indammen van het virus. Dat wordt volgens professor Paul Hunter bevestigd door eerder onderzoek. “Er zijn een aantal voorbeelden van muziekfestivals waarvan we weten dat infecties op de luchtwegen er op grote schaal aan elkaar zijn doorgegeven”, zegt hij.  Zo was tijdens de uitbraak van de Mexicaanse griep in 2009 ongeveer 40 procent van de gevallen gekoppeld aan het Exit-festival in Servië.

Hoe groot een verboden bijeenkomst moet zijn om effect te hebben, is niet duidelijk. In Europa verschillen de regels hierover ook van land tot land.

Dit was ook belangrijk, maar daarbij maken de wetenschappers een onderscheid tussen een eerste en een tweede golf van sluitingen. De eerste, waarbij horeca en bedrijven uit de vrijetijdssector (sportclubs, fitnesszaken) moesten sluiten, had een belangrijke impact. Het sluiten van een hoop andere niet-essentiële winkels en bedrijven heeft volgens onderzoek weinig effect gehad.

Dit blijkt dit veel minder effectief tegen de verspreiding van Covid-19. Opmerkelijk is zelfs dat naarmate het aantal dagen dat deze maatregel in werking was, het aantal besmettingen toenam. “Dit heeft ons echt verrast”, zegt Julie Brainard. “Het duidt erop dat thuisblijven niet nodig is om de virusuitbraak onder controle te krijgen, op voorwaarde dat dit niet leidt tot meer massale bijeenkomsten.” Brainard waarschuwt er wel nog voor dat ‘thuisblijven’ mogelijk meer effect kan hebben dan hun studie aangeeft, onder meer omdat er in Europa verschillende regels gelden. Sommige landen geven hun inwoners slechts het advies om in hun kot te blijven, terwijl andere landen het verplichten op straffe van zware boetes.

Hoe nuttig mondmaskers zijn, blijft een groot vraagteken. De eerste 15 dagen na een maatregel die het dragen van mondmaskers bevordert leek het een verschil te maken en tot minder besmettingen en doden te leiden, maar nadien kwam er een stijging in de cijfers. “Het lijkt tot nu toe weinig impact te hebben”, stellen de onderzoekers, maar ze benadrukken dat de resultaten te voorlopig zijn om het beleid betrouwbaar te informeren. “Verder onderzoek hierover is nodig”, klinkt het. 

Onderstaande grafieken tonen de mate waarin een maatregel impact heeft op de vermindering van het aantal besmettingen (eerste grafiek) en aantal doden (tweede grafiek) naarmate de tijd verstrijkt vanaf het invoeren van de maatregel.

A = massabijeenkomsten verbieden
B = sluiting horeca en bedrijven uit vrijetijdssector
C = sluiting scholen
D = sluiting niet-essentiële winkels en bedrijven
E = in uw kot blijven
F = mondmaskers dragen

Lees ook:

Op intensieve zorg vrezen ze de zomer: tweede coronagolf wordt dubbele uitdaging (+)

Waagt de overheid een gokje door in te zetten op onze burgerzin? “Buiten de lijntjes kleuren is typisch Belgisch” (+)

Worstcasescenario: 1 op de 100 Belgen sterft als we alle coronamaatregelen lossen (+)

Bekijk ook: Dit zijn de zeldzamere symptomen van corona