Wetenschappers zeggen dat ze een nieuwe missing link gevonden hebben en die zou de wieg van de mensheid in Europa zetten

University of Toronto
Het zou het wel eens kunnen dat de geschiedenis van de mensheid herschreven moet worden. Twee fossielen die ontdekt werden in Griekenland en Bulgarije zouden volgens een nieuwe studie toebehoren aan een aapachtige met mensachtige tanden. En ze dateren van 7,2 miljoen jaar geleden, nog voor er sprake was van de eerste mensachtigen in Centraal-Afrika.

Volgens de huidige opvattingen zou de mens zich 7 miljoen jaar geleden afgesplitst hebben van de chimpansee in Centraal-Afrika. De eerste hominiden zouden vervolgens nog 5 miljoen jaar op het Afrikaanse continent gebleven zijn, voor ze zich over de wereld begonnen te verspreiden.

Losse schroeven
Maar twee fossielen die in Europa werden gevonden, zouden die these nu op losse schroeven zetten. Ze werden onderzocht door een internationaal team onder leiding van professor Madelaine Böhme van de universiteit van Tübingen en professor Nikolai Spassov van de Bulgaarse Academy of Science. Zij publiceren hun ontdekking in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE.

De fossielen van de 'Graecopithecus freybergi' zouden al van 200.000 jaar voor de eerste Afrikaanse hominide dateren. En deze laatste gemeenschappelijke voorouder van mens en chimpansee zou volgens het onderzoek in het oosten van het Middellandse Zeegebied geleefd hebben.

Klimaatswijziging
In die tijd had een klimaatswijziging Oost-Europa volgens de onderzoekers omgevormd tot open savanne, waardoor apen op zoek moesten naar nieuwe voedselbronnen en op twee poten begonnen te lopen. "De Graecopithecus zelf was geen aap, maar een lid van de stam van mensachtigen en een directe voorouder van de mens", aldus professor Spassov. "Zijn voedsel bestond uit de harde en droge vegetatie van de savanne, in tegenstelling tot de huidige apen die in bossen leven. Daardoor hadden ze net als de mens brede kiezen en dik tandglazuur. Je kan dit als een nieuwe missing link zien. Vermoedelijk zag de Graecopithecus eruit als een mensaap met kortere hoektanden." (lees hieronder verder)

University of Tübingen
University of Tübingen

Het team onderzocht een onderkaak die gevonden werd in Griekenland en een bovenvoorkies uit Bulgarije. Het maakte met de computer een dwarsdoorsnede van de fossielen om de binnenkant te bestuderen. En daaruit bleek dat de wortels van de voorkiezen samengesmolten waren.

Wortels
"Terwijl mensapen typisch twee of drie uiteenlopende wortels hebben, zie je bij de Graecopithecus op elkaar toelopende wortels, die zelfs deels versmolten zijn", aldus professor Böhme. "Dat is typisch voor de moderne mens, de vroege mens en verscheidene pre-hominiden."

Tijdens de periode dat de mens en de chimpansee zich van elkaar afscheidden, droogde de Middellandse Zee regelmatig volledig op, waardoor een landbrug ontstond tussen Europa en Afrika. En daardoor zouden apen en vroege mensen zich tussen de continenten hebben kunnen verplaatsen.

Zand
De onderzoekers vermoeden dat de evolutie van de hominiden aangedreven werd door ingrijpende veranderingen in hun omgeving, waardoor de Noord-Afrikaanse Sahara ontstond, meer dan 7 miljoen jaar geleden. Die zou soorten verder naar het noorden gedreven hebben. Dat wordt nog bevestigd door de vondst van grote hoeveelheden Sahara-zand in Europese bodemlagen uit die periode, die suggereren dat de Sahara veel noordelijker lag dan vandaag.

Uitsterven
"Onze bevindingen zouden de gangbare ideeën over het ontstaan van de mensheid kunnen veranderen", aldus professor Böhme. "Ik denk persoonlijk niet dat de afstammelingen van de Graecopithecus uitstierven, maar dat ze zich later naar Afrika verspreidden."

Een impressie van een Graecopithecus.
National Museum of Natural History Een impressie van een Graecopithecus.

Niet iedereen is echter overtuigd van de studie. "Het is niet onmogelijk dat de mensheid in Europa ontstaan is, maar er is flink wat overtuigend bewijs dat onze wieg in Afrika stond", aldus de gepensioneerde antropoloog dokter Peter Andrews van het Natural History Museum in Londen. "Ik denk aan verscheidene onvolledige skeletten en schedels. Ik zou voorzichtig zijn om te veel conclusies te verbinden aan één eigenschap van een geïsoleerd fossiel."

"Kort door de bocht"
Ook David Alba van het Catalaans Palaeontolgisch Instituut in Barcelona heeft zijn twijfels. "Alleen op basis van de wortels van een tand concluderen dat de Graecopithecus een hominide is, lijkt me kort door de bocht."