Wetenschappers ontdekken tumor bij 240 miljoen jaar oude voorouder van de schildpad

De Pappochelys rosina had in tegenstelling tot de moderne schildpad nog geen schild.
Brian Engh De Pappochelys rosina had in tegenstelling tot de moderne schildpad nog geen schild.
Wetenschappers vonden een tumor bij de Pappochelys rosina, de schildloze voorouder van de moderne schildpad, zo staat in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA Oncology te lezen. “Het dier dat zo’n 240 miljoen jaar geleden leefde, had een vorm van botkanker”, zegt Yara Haridy, paleontoloog van het Natuurhistorisch Museum in Berlijn en hoofd van het onderzoeksteam dat de ontdekking deed. 

Paleontologen vonden in 2008 ongeveer twintig fossielen van de Pappochelys rosina in een kalksteengroeve op zo’n 80 kilometer van de Duitse stad Stuttgart. De fossielen werden sindsdien bewaard in het Natuurhistorisch museum van Stuttgart, waar wetenschappers onderzochten hoe de voorouder van de moderne schildpad zich ontwikkelde. 

Vergroeiing

Tijdens een van de onderzoeken, vorige zomer, merkte paleontoloog Yara Haridy echter iets vreemds op. Het fossiel van een bot uit een van de achterpoten van het dier had een bizarre vergroeiing. “Aanvankelijk dacht ik dat het om een slecht genezen botbreuk ging. Dat komt immers wel vaker voor in de paleontologie, maar na overleg met mijn collega’s bleek dat er toch meer aan de hand was”. 

Haridy contacteerde Patrick Asbach, een arts en radioloog aan de Charité University of Medicine in Berlijn, die een micro-CT-scan nam van het fossiel. Uit de resultaten van de scan bleek dat “de vreemde vergroeiing” een tumor was. “De voorouder van de schildpad werd dus getroffen door botkanker”, zegt Asbach. 

Museum für Naturkunde Berlin

Niet alleen van deze tijd

“De gefossiliseerde tumor lijkt bijna precies op wat we vandaag ook bij mensen zien”, vertelt Asbach. Volgens de onderzoeker is het echter onmogelijk om te achterhalen of het osteosarcoom, de kwaadaardige bottumor, tot de dood van het dier leidde. “Het is mogelijk dat het dier verzwakte en nog amper kon eten, waardoor het uiteindelijk stierf. Maar dat kunnen we vandaag de dag niet met zekerheid zeggen”, klinkt het.

Volgens Asbach bewijst de ontdekking dat kanker geen ziekte van deze tijd alleen is. “Het is geen fenomeen dat louter te maken heeft met ongezond eten of een vervuilde omgeving. Kankerverwekkende stoffen kunnen de kans op de ontwikkeling van een tumor vergroten, maar daarnaast heeft kanker dus een zeer oude oorsprong. De vondst is een belangrijk bron van informatie om meer te weten te komen over de evolutie van kanker”, aldus Asbach.

Neanderthaler

Paleontoloog Steve Salisbury, een ander lid van het onderzoeksteam, benadrukt dat het om “een zeldzame ontdekking” gaat. Het is immers het oudst bekende geval van kanker bij de amniote, de groep die reptielen, vogels en zoogdieren omvat. 

Toch is het niet de eerste keer dat onderzoekers een tumor vonden in een fossiel. In 2013 ontdekten wetenschappers in een ribbeen van een neanderthaler sporen van een bottumor. Het been werd in de late jaren 1800 ontdekt samen met 875 andere fossielfragmenten, afkomstig van tientallen individuen die zo’n 120.000 tot 130.000 jaar geleden stierven. Voordien waren de oudste bekende voorbeelden van botkanker ongeveer tussen de 1.000 en 4.000 jaar oud. 




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.