Zit monogamie in onze genen?

Getty Images
In het dierenrijk heeft monogamie enkele belangrijke voordelen. Als koppel door het leven gaan, kan dieren immers stabiliteit en zekerheid bieden in hun voortdurende strijd om in leven te blijven, zich voort te planten en hun jongen te beschermen. Uit een nieuw onderzoek blijkt nu dat monogame dieren eenzelfde genenpatroon delen.

Sommige diersoorten vormen paartjes voor het leven, andere blijven enkel samen tot het einde van het paarseizoen, nog andere fladderen van de ene partner naar de andere. Evolutiebiologe Rebecca Young en neurowetenschapper Hans Hofmann van de Universiteit van Texas in Austin gingen op zoek naar een genetische verklaring voor dat gedrag. Ze beschrijven hun onderzoek in het wetenschappelijk tijdschrift PNAS.

Het team onderzocht de hersenen van tien verschillende diersoorten, telkens georganiseerd in vijf verwante paren, waarvan één exemplaar monogaam is en het andere niet. Zo is de prairiewoelmuis bijvoorbeeld monogaam, maar is de verwante graslandwoelmuis dat helemaal niet. Daarnaast werden ook kikker-, vis- en vogelsoorten onderzocht.

450 miljoen jaar evolutie

Bij de monogame diersoorten bleken bepaalde genensets belangrijker te zijn, terwijl andere een minder belangrijke rol speelden dan bij hun niet-monogame tegenhangers. Uiteindelijk werden 24 genen geïdentificeerd die mogelijk in verband gebracht kunnen worden met monogamie bij gewervelde diersoorten. 

Bij de monogame diersoorten spelen genen die bijvoorbeeld in verband staan met verschillende soorten cognitieve functies, zoals neurologische ontwikkeling en het geheugen, een grotere rol, terwijl andere genen dan weer minder belangrijk bleken.

“Onze studie omvat 450 miljoen jaren van evolutie, zo lang geleden is het dat deze soorten een gemeenschappelijke voorouder deelden”, licht Young toe. “De meeste mensen zouden niet verwachten dat de overdracht van een dergelijk complex gedrag over 450 miljoen jaren heen telkens op dezelfde manier zou gebeuren.” Uit de eerste onderzoeksresultaten blijkt dat nu toch het geval te zijn.

Wat de evolutie bedacht heeft, is briljant. Wanneer we een paar gaan vormen, of een nageslacht hebben waarvoor we moeten zorgen, vinden we dat belonend.

Hans Hoffman, neurowetenschapper aan de Universiteit van Texas

Geen evidente keuze

Hoffman wijst erop dat monogamie echter niet altijd een makkelijke keuze is. “Je moet een ander dier voor een lange periode naast je tolereren en dat is niet gemakkelijk”, zegt hij. “Het kan je eten stelen, je schuilplaats afnemen, je besmetten met bacteriën of je pijn berokkenen.” Maar uiteindelijk blijkt dat het allemaal waard te zijn. “Wat de evolutie bedacht heeft, is briljant. Wanneer we een paar gaan vormen, of een nageslacht hebben waarvoor we moeten zorgen, vinden we dat belonend.”

En bij mensen?

Is dit genpatroon ook bij mensen aanwezig? “Dat weten we niet”, zegt Hofmann, “maar we durven zeker speculeren dat een dergelijk genexpressiepatroon ook bij mensen kan aangetroffen worden.”

“Monogamie is een complexe eigenschap waarbij heel veel individuele genen betrokken zijn”, stelt Young, die er tegelijkertijd op wijst dat monogamie niet hetzelfde is als trouw. “Of de maatschappelijke definitie van menselijke monogamie aansluit bij onze operationele definitie is een doos van Pandora”, klinkt het.

Uit verder onderzoek moet nu blijken wat deze genetische code voor monogamie precies inhoudt. De onderzoekers beklemtonen bovendien dat er mogelijk nog andere factoren in het spel zijn die dieren aanzetten om in paartjes door het leven te gaan.




7 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Gino Denil

    Er zijn circa 4000 zoogdiersoorten en daarvan is een paar procent monogaam. Een Amerikaanse antropologe verklaarde zelfs dat de enige echte monogame soort niet de mens is, maar een bepaald soort veldmuis. Ook vogels blijken, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, niet monogaam. Nochtans worden er bij al die soorten even veel mannetjes als vrouwtjes geboren, Caroline Bex. De mens is eerder een uitzondering. En mogelijks is dat een culturele verworvenheid.

  • Caroline Bex

    Als polygamie de natuurlijke norm zou zijn dan zouden er veel meer van het ene geslacht geboren worden dan van het andere. Daar waar er een scheeftrekking is in de verhouding man-vrouw, zoals India, ontstaat er een gewelddadige, machosistische samenleving met gefrustreerde mannen die niet aan een vrouw geraken. Als de norm is dat een man drie vrouwen heeft, betekent dit dat er twee mannen zonder vrouw zijn!

  • Michel Jacobs

    Bij vrouwen wel, bij mannen niet. Wanneer je kijkt naar de aard van het bestaan kan je niet anders verwachten, wetende dat selectie gebaseerd is op noodzaak en toeval.

  • Paul Brems

    Liefde gaat voorbij en dan wordt het werken aan de relatie, dat zegt genoeg. Wat is er fout om meerdere mensen lief te hebben in je korte levensbestaan? Monogamie kan, maar dan heb je veel geluk. Iedereen moet gelukkig zijn in een relatie en niet één van beiden.

  • Patrick huwel

    Ik denk dat er in het dierenrijk meerdere soorten polygaam dan monogaam zijn. kuddes en roedes vind je alom.