Zet de vondst van één klein vingerkootje de theorie over de moderne mens op zijn kop?

Vondst versterkt kritiek op 'Out of Africa'-model

Het vingerkootje dat werd teruggevonden.
REUTERS Het vingerkootje dat werd teruggevonden.
Wetenschappers hebben in de woestijn van Saoedi-Arabië een vingerkootje gevonden dat volgens hen toebehoorde aan een homo sapiens, de moderne mens. Het kootje van 85.000 jaar oud zou het eerste en oudste fossiel ooit zijn van een moderne mens op het Arabische schiereiland, en aantonen dat de mens veel vroeger uit Afrika is getrokken dan tot nu toe werd aangenomen.

Het kootje van niet meer dan 3 centimeter lang werd gevonden in de archeologische site van Al-Wusta in wat vandaag de Nefud-woestijn is. Maar 85.000 jaar geleden was de plaats waarschijnlijk een groen gebied vol meren, rivieren en vooral een plaats vol leven, met dank aan aanhoudende moessonregens. Op de plek vonden wetenschappers naast het vingerkootje ook fossielen van meer dan 800 dieren, waaronder gazelles en nijlpaarden. De theorie luidt dat die dieren Afrika op een gegeven moment hebben verlaten, waarna de homo sapiens - toen nog een jager-verzamelaar - hen gevolgd is.

De moderne mens ontstond zo'n 300.000 jaar geleden in Afrika. Lang werd onder veel wetenschappers aangenomen dat die homo sapiens pas zo'n 60.000 jaar geleden in een enkele golf uit het continent is vertrokken. Volgens die 'Out of Africa'-theorie zou hij zich daarna geleidelijk aan over de rest van de wereld hebben verspreid en andere vroege mensensoorten, zoals de Neanderthaler, hebben verdrongen. 

Maar de vondst van het vingerkootje, het oudste dat ooit is gevonden buiten Afrika en de oostelijke kust van de Middellandse Zee, versterkt de aanzwellende kritiek op dat model. De ontdekking, gepubliceerd in het vakblad Nature Ecology and Evolution, toont volgens hoofdauteur Huw Groucutt van de universiteit van Oxford aan dat "de vroege uittocht van de homo sapiens ruimtelijk veel verspreider is gebeurd dan tot nu toe gedacht".

De Al-Wusta site in Saoedi-Arabië.
REUTERS De Al-Wusta site in Saoedi-Arabië.

Geleidelijke verspreiding

In plaats van één snelle migratiegolf, zou de moderne mens zich dus veel geleidelijker hebben verspreid, en bovendien veel vroeger dan gedacht. Op de Al-Wusta site vonden de wetenschappers ook 380 stenen werktuigen. Ze vermoeden dat er 20 tot 40 vroege mensen geleefd hebben. Wat er uiteindelijk met hen is gebeurd, is niet duidelijk. Zijn ze gestorven, of verder weggetrokken richting Azië?

Maar hoewel de wetenschappers claimen dat het vingerkootje afkomstig is van een homo sapiens, komt er meteen kritiek op het model. Volgens professor Rolf Quam van het Binghamton University Department of Anthropology in New York valt niet uit te sluiten dat het fossiel toebehoorde aan een andere soort, die misschien gelijkaardige vingers had. 

Quam meldde eerder dit jaar al de ontdekking van het oudste fossiel van de moderne mens buiten Afrika. In de Misliya-grot in Israël vond hij een kaakbeen van 177.000 tot 194.000 jaar oud. Ook Quam zei toen bewijs te hebben dat "de moderne mens veel vroeger uit Afrika emigreerde dan tot nu toe aangenomen", al gaan andere wetenschappers er van uit dat die migratie richting het bosrijke gebied net naast Afrika mogelijk slechts van korte duur was. 

De Al-Wusta site in Saoedi-Arabië.
REUTERS De Al-Wusta site in Saoedi-Arabië.



42 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Joris Vanderaert

    Wetenschap is de motor van een bloeiende maatschappij en cultuur. Samenlevingen die stoppen met investeren en onderzoeken zijn gedoemd. Vaak is religie en geen om dat te doen met de allerslimste religieuzen doen toch aan wetenschap, die de Jezuïeten, of de moslims tussen 800 en 1100. Die stuurden zelfs gezanten uit om kennis en literatuur te verzamelen.

  • Piet Fluwijn

    Ik vraag me af : er waren nog géén gelovigen , maar het zijn wel de voorouders van de hedendaagse gelovigen in .......... . Gaan die hedendaagse gelovigen hun voorouders zien in het hiernamaalse paradijs ???

  • Lucie Vervaeke

    Hoe zielig dat je het verleden dood noemt. Moet saai leven zijn, zo in niets geïnteresseerd zijn , noch in onze afkomst, noch in de wetenschap .. arme geest.

  • Karine Roeland

    Europa is beschaafder tegenover veel andere landen. Waarom komen er anders zo veel van die andere landen naar Europa?

  • David Pittevils

    Jeroen , om te beseffen dat wij nog niet veel weten moet ik echt niet meer weten :-)