Wetenschappers weerleggen alle kritiek: vrouwelijke Vikingkrijger heeft wel degelijk bestaan

Tancredi Valeri
Wie denkt dat vrouwelijke Vikingkrijgers enkel in spectaculaire fictieseries zoals ‘Vikings’ bestaan, heeft het mis. Een eeuwenoud krijgsgraf in Zweden blijkt van een vrouw met een hoge status, die tussen 30 en 40 jaar oud werd, te zijn. Dat werd opnieuw bevestigd door wetenschappers na felle kritiek op een studie uit 2017.

Op het einde van de negentiende eeuw werd een prestigieus Vikinggraf uit de tiende eeuw gevonden in Birka op het Zweedse eiland Björkö. Naast het lichaam vond men er ook overblijfselen van twee paarden en een collectie oorlogswapens. Men ging er toen vanuit dat graf van een grote mannelijke krijger was, maar nu hebben wetenschappers herbevestigd dat het om een vrouwelijke krijger gaat.

Toen het Vikinggraf werd opgegraven, ging het volgens archeoloog Hjalmar Stolpe (1841-1905) duidelijk om een krijger: de overledene werd begraven met een zwaard, een bijl, een speer, enkele pijlen, een mes, schilden en twee paarden. Daarnaast werd het lichaam gevonden met een bordspel in de schoot, waarmee gevechtsstrategieën werden uitgewerkt. Kortom: het was zeker en vast een machtige krijgsheer.

Vrouwelijke jukbeenderen

Osteologe Anna Kjellström van de Stockholm University mocht de botten enkele jaren geleden onderzoeken voor een ander project, en ontdekte zo enkele tegenstrijdigheden. “De jukbeenderen waren fijner en dunner dan bij een man, en de heupen waren erg vrouwelijk”, concludeerde ze. Ze kreeg echter veel kritiek van verschillende collega’s. Volgens die sceptici waren de verkeerde beenderen geanalyseerd of had de opgegraven persoon geen sporen van wonden. Anderen beweerden zelfs dat de persoon een transgender was.

De onderzoekers hebben hun huiswerk daarom opnieuw gedaan en weerleggen de kritiek uit 2017 in het wetenschappelijke tijdschrift Antiquity. Opnieuw luidt de conclusie: het krijgsgraf was voor een persoon van hoge status, en de krijger erin was ondubbelzinnig een vrouw. 

Een tekening van het gevonden graf
Stolpe 1889 Een tekening van het gevonden graf

Ze benadrukken het feit dat de juiste persoon werd geanalyseerd, dat die alleen was begraven en er dus geen andere mannelijke krijger bij begraven was. Volgens de onderzoekers bewijzen de wapens die achtergelaten werden in het graf de hoge status van de krijger. Ze sommen alle vondsten één voor één op: een zwaard, bijl, vechtmes, twee lansen, twee speren, een reeks schilden en liefst 25 pijlen. Die laatste voorwerpen wijzen erop dat de Viking een ervaren boogschutter was. 

Daarnaast werden in het graf ook de botten van twee paarden gevonden, wat eveneens wijst op de hoge status binnen de Vikingsamenleving. Huishoudelijke gereedschappen die meer geassocieerd worden met Vikingvrouwen werden daarentegen niet gevonden in het graf.

Vooroordelen

De wetenschappers leggen ook uit dat de vroegere, verkeerde identificatie het resultaat was van een studie die gedaan werd op basis van de inhoud van het graf, en dat een analyse van de botten ontbrak. In de nieuwe studie wordt nogmaals gewezen op het feit dat ten tijde van de ontdekking, op het einde van de negentiende eeuw, de Vikingkrijger enkel werd geassocieerd met mannen. Het beeld was dus gebaseerd op vooroordelen. 

De Vikingmythologie heeft wel altijd het bestaan van vrouwelijke strijders vermeld. De eerste die betwiste de vrouwelijke krijger enkel fictie is, was Charlotte Hedenstierna-Jonson, een archeoloog aan de Universiteit van Uppsala. Op basis van een DNA-studie vond ze bij de krijger uit het graf in Birka geen sporen van Y-chromosomen, die een indicatie zijn voor het mannelijk geslacht. Ze concludeerden dat het DNA van alle geteste botten twee X-chromosomen hadden.

Tot slot was er nog de hypothese dat de krijger een transgender zou geweest zijn. “Transgender is een moderne, vooral westerse term, en het is dus problematisch als we die zouden toepassen op personen uit een ver verleden”, aldus de auteurs nog.

Katheryn Winnick speelt Lagertha in de historische dramaserie ‘Vikings’.
MEDIALAAN Katheryn Winnick speelt Lagertha in de historische dramaserie ‘Vikings’.



2 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Lore Kluwer

    Heb er nooit aan getwijfeld dat schildmaagden bestonden. Saxo Grammaticus, de schrijver van de Gesta Danorum, vermeldde ze al.

  • Peter Janssens

    Er is toch ook zo eens een vrouwelijke paus geweest. Paus Johan(na), die iedereen had overtuigd een man te zijn. Daar hebben ze een regel voor uitgevonden dat een nieuwe paus op een stoel moest gaan zitten met zijn gat bloot en dat er dan iemand onder ging staan om zeker te zijn dat het een man was. Testiculos habet et bene pendentes. En het woord transgender is modern, het concept bestaat al van vóór de Vikings, dus mogelijk is het wel zo een situatie.