Waarom blijven sommige bomen eeuwig jong? Wetenschappers ontrafelen mysterie

Een 'ginkgo biloba' of Japanse notenboom.
rv Een 'ginkgo biloba' of Japanse notenboom.
De Japanse notenboom (ginkgo biloba) wordt ook wel eens een levend fossiel genoemd. De boom overleefde immers ’s werelds grootste catastrofes: hij overleefde de dinosauriërs, alsook de atoombommen die Hiroshima en Nagasaki van de kaart veegden. Het geheim van zijn eeuwige jeugd? Een immuunsysteem dat maar zo oud wordt als dat van een 20-jarige.

De ginkgo biloba, een indrukwekkende boomsoort die reeds 270 miljoen jaar oud is, draagt niet voor niets de bijnaam ‘boom van de hoop’ of ‘vredesboom’. Zelfs nadat een atoombom de Japanse havenstad Hiroshima trof, groeiden er na enkele weken terug bladeren aan de lokale ginkgo-bomen. Diezelfde bomen leven vandaag nog steeds. 

Het geheim van zijn eeuwige jeugd was te vinden in de ringen van de boom. Die vertellen niet alleen hoe oud een boom is, maar herbergen nog heel wat andere info. Dus onderzocht het team Chinese en Amerikaanse wetenschappers uitvoerig het cambium – de weefsellaag van planten waar nieuwe cellen worden gemaakt - van enkele ginkgo’s. Het resultaat werd gepubliceerd in het vaktijdschrift Proceedings of the National Academies of Science.

Het cambium blijft bij de ginkgo voor onbepaalde tijd groeien. En de genen in het cambium verouderen niet, stelden de wetenschappers vast. Oude bomen, die honderd tot zelfs duizend jaar oud zijn, produceren bijvoorbeeld net zoveel zaden als jonge bomen. Het onderzoeksteam gelooft dat hetzelfde geldt voor andere soorten bomen, waaronder de ruim 4.800 jaar oude Metusalem die in het oosten van Californië groeit. Al moet die stelling vanzelfsprekend onderzocht worden.

(Lees verder na de foto)

Een volwassen Ginkgo-boom
RV Een volwassen Ginkgo-boom

Jonge kern, oude bast

In theorie kan de ginkgo dus voor altijd leven, aldus Peter Brown, een bioloog die niet betrokken was bij de studie. “Ze zijn niet zoals ons. Zodra wij geboren worden, start ons verouderingsproces.” De ginkgo blijft daarentegen vernieuwen: zijn cellen, zijn bladeren en zijn zaden. 

Toch sterft zelfs de ginkgo op een dag. Niet noodzakelijk door ouderdom, maar eerder door slechte weersomstandigheden waaronder droogte en/of ongedierte. Die kunnen het meristeem - de bouwstenen voor de groei - beschadigen. Zodra het meristeem beschadigd is, stopt de boom met groeien, zelfs als het cadmium intact en actief blijft. Wanneer de boom stopt met groeien, vertraagt ook de celdeling. Daarop sterven zijn bladeren af, vallen ze op de grond waarop er geen nieuwe meer verschijnen.




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.