Biotechnologische 'atoombom': Britse wetenschappers kunnen malariamug uitroeien

BELGAIMAGE
Britse wetenschappers zijn erin geslaagd om een volledige populatie muggen in een steriel lab uit te roeien met genbewerking. Ze gebruikten daarvoor de revolutionaire 'turbogen'-techniek CRISPR-Cas9. Het komt erop neer dat door modificiatie van het doublesex-gen uiteindelijk geen enkel muggenvrouwtje nog vruchtbaar is. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Biotechnology.

Met de genetische-modificatietechniek CRISPR bouwen wetenschappers in een chromosoom een DNA-sequentie in om zo een bepaalde gewenste eigenschap te verkrijgen. De zogenaamde 'gene drive'-techniek is potentieel zo krachtig dat sommigen spreken van de "biotechnologische atoombom". Gene drive doet een genetische eigenschap binnen een populatie vermeerderen, terwijl gewone genetische manipulatie zo'n eigenschap net doet wegebben.

Britse onderzoekers pasten CRISPR-Cas9 toe op de muggensoort anopheles gambiae, steekmuggen die de dodelijke ziekte malaria overbrengen. Jaarlijks sterven er nog zo'n half miljoen mensen - veelal Afrikaanse en Aziatische kindjes - aan malaria.

James Gathany/CDC

Parasitoloog Andrea Crisanti en zijn collega's van het Imperial College Londen besmetten de muggen met een gen dat ze onvruchtbaar maakt. Vrouwtjes die er twee kopieën van kregen, ontwikkelden zich niet langer op een normale manier en vermannelijkten. Ze beten geen mensen meer, kregen mannelijke pluizige antennetjes, en vooral: ze legden geen eitjes meer. De mannetjes verspreidden de mutatie, maar bleven ongemoeid in hun ontwikkeling. De wetenschappers ontdekten dat zo na 7 tot 11 generaties alle muggen besmet waren.

Opmerkelijk daarbij: de verspreiding werd niet gehinderd door exemplaren die resistentie hadden ontwikkeld. "We kozen als doel voor de mutatie een plek uit die de mug niet zelf zou kunnen muteren of wijzigen zonder er een hoge prijs voor te betalen", verklaart Crisanti. Hij voegt er wel aan toe dat dit niet noodzakelijk betekent dat er sowieso geen resistentie kan optreden. Volgens specialisten kan resistentie buiten het labo - in de vrije natuur, waar vele soorten samenleven - mogelijk wél een rol spelen. Alleen al bij de malariamuggen zijn er een zestigtal soorten.

EPA

Dat is meteen ook een belangrijke kanttekening die volgens experts moet worden gemaakt. "Als je de ene soort hebt uitgeroeid, zal de vrijkomende niche door een andere soort worden ingenomen", zegt de Nederlandse muggenspecialist Willem Takken van de Wageningen Universiteit in De Volkskrant.

Zelfs als een hele muggensoort met CRISPR kan uitgeroeid worden, stelt zich nog altijd de vraag of dat wel wenselijk is. Muggen hebben hun plaats in het ecosysteem. Hun larven zijn bijvoorbeeld een belangrijke voedselbron voor bepaalde vissoorten. "We hebben er natuurlijk belang bij om de volksgezondheid te beschermen, maar tegelijkertijd ook het milieu", vat Catherine Hill, professor Entomologie aan de Purdue University, het samen. 

De toepassing zou alleszins nog niet meteen voor morgen zijn. "Het zal nog zeker 5 tot 10 jaar duren voor we overwegen om dit onder wilde muggen te testen, maar we hebben nu wel aanmoedigend bewijs dat we op de juiste weg zijn", denkt Crisanti.




28 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • René Van den Bulck

    Leon, muggen hebben misschien niet veel nut in de natuur, maar ze worden wel opgegeten door vogels, amfibieën en bepaalde insecten. Als deze dieren geen muggen meer kunnen eten, gaan ze meer andere nuttige insecten eten. Waardoor je dus wel een storing krijgt in het ecosysteem.

  • Louis Smeekens

    Alles heeft zijn nu, ook een ambetante mug. Ze gaan weer iets doen waarvan ze het eindresultaat te laat zullen ontdekken. Net als nu met alle kernafval waar ze geen weet mee blijven. Dat ze dan iets vinden om de muggen te genezen, zodat ze onschuldig kunnen prikken en eten.

  • mario van haesendonck

    roei ze maar uit ! alle muggen

  • jef Joossens

    Ja Mark Spandal, stel je voor dat ze het op mensen doorgeven en al onze vrouwtjes worden mannetjes, dan staan we pas mooi te zien. :-)

  • Erik Snarevlis

    Liever niet.. want elke 2 weken ontdekken ze bijwerkingen .. hoe het ook toch mogelijk was..