Astronomen ontdekken drie planeten-in-wording rond jonge ster HD 163296

Rondom de de jonge ster HD 163296 (links) cirkelen drie planeten-in-wording. Ze worden beschouwd als de jongste planeten in onze melkweg.
ESO Astronomy (ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)/C. Pinte et al.) Rondom de de jonge ster HD 163296 (links) cirkelen drie planeten-in-wording. Ze worden beschouwd als de jongste planeten in onze melkweg.
Twee teams van astronomen die met de radiotelescoop ALMA werken, hebben onafhankelijk van elkaar overtuigend bewijs gevonden dat er om de jonge ster HD 163296 drie planeten-in-wording cirkelen. Dat heeft de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO meegedeeld. De drie hemellichamen gelden als de eerste exoplaneten die met de ambitieuze Europese inferometer in Chili zijn ontdekt.

Dankzij een nieuwe planeetopsporingstechniek, waarmee ongewone patronen in de gasstroom binnen de protoplanetaire schijf van stof en gas rond een jonge ster te vinden zijn, hebben twee teams van astronomen nu de onmiskenbare kenmerken van pas gevormde planeten vastgelegd.  De teams analyseerden waarnemingen van HD 163296, een jonge ster in het sterrenbeeld Boogschutter, op ongeveer 330 lichtjaar van ons. Deze ster heeft ongeveer twee keer zoveel massa als de Zon, maar is slechts vier miljoen jaar oud - minder dan een duizendste van de leeftijd van onze ster. "We hebben gekeken naar lokale, kleinschalige bewegingen van het gas in de protoplanetaire schijf van de ster. Met deze geheel nieuwe aanpak zouden we enkele van de jongste planeten in ons Melkwegstelsel kunnen ontdekken, allemaal dankzij de hoge-resolutiebeelden van ALMA", zegt Richard Teague van de Universiteit van Michigan.

CO-moleculen zenden zeer karakteristieke straling uit die ALMA heel gedetailleerd kan waarnemen.  Met de nieuwe techniek kan men de jongste planeten in ons Melkwegstelsel ontdekken.
ESO Astronomy, ALMA Observatory (ESO/NAOJ/NRAO); Pinte et al. CO-moleculen zenden zeer karakteristieke straling uit die ALMA heel gedetailleerd kan waarnemen. Met de nieuwe techniek kan men de jongste planeten in ons Melkwegstelsel ontdekken.

In plaats van zich te concentreren op het stof in de schijf, dat duidelijk is vastgelegd bij eerdere ALMA-waarnemingen, onderzochten de astronomen de verdeling van koolstofmonoxide (CO) in de schijf. CO-moleculen zenden zeer karakteristieke millimeterstraling uit die ALMA heel gedetailleerd kan waarnemen. Subtiele veranderingen in de golflengte van deze straling, die het gevolg zijn van het Dopplereffect, verraden bewegingen van gas in de schijf. Het team onder leiding van Teague vond twee planeten op ongeveer 12 miljard en 21 miljard kilometer van de ster. De derde planeet, op ongeveer 39 miljard kilometer van de ster, werd opgespoord door een team rond Christophe Pinte van de Monash University in Australië en het Institut de Planétologie et d'Astrophysique de Grenoble.

De jonge ster HD 163296 en haar omgeving.
ESO Astronomy/Digitized Sky Survey 2 De jonge ster HD 163296 en haar omgeving.

In beide gevallen loerden de onderzoekers in gebieden waar de stroming van het gas afweek van de omgeving - ongeveer zoals bij draaikolken rond een steen in een rivier. Door deze beweging nauwkeurig te analyseren, konden de wetenschappers duidelijk de invloed van planeetachtige objecten zien die qua massa op Jupiter lijken. Beide teams zullen de methode verder verfijnen en ze toepassen op andere protoplanetaire schijven. Daarbij hopen de wetenschappers meer te weten te komen over de manier waarop atmosferen ontstaan en over de soorten elementen en moleculen die een planeet bij zijn geboorte meekrijgt. Door de nieuwe techniek kan ALMA voorop gaan lopen in de jacht op planeten buiten ons zonnestelsel, exoplaneten. 

Een van de planeten-in-wording.
ESO Astronomy, ALMA Observatory Een van de planeten-in-wording.



3 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Randolph Kellens

    12 miljard en 21 miljard kilometer verwijderd van die zon, is relatief gezien bijzonder ver voor een planeet. De aarde staat slechts op een slordige 150 miljoen kilometer van onze zon, de planeet Jupiter op zowat 1 miljard kilometer...

  • Rudi De Groof

    Ik lees dat graag, maar begrijp er niks van.

  • Erik Weyn

    Kunnen zich maar met iets bezig houden, waarschijnlijk zwaarberoep!