Wetenschap wacht in spanning de geboorte van Sloveense 'baby-draken' af

De olm zwemt als een aal, heeft een fenomenale reukzin en kan tien jaar overleven zonder eten.
Wikipedia De olm zwemt als een aal, heeft een fenomenale reukzin en kan tien jaar overleven zonder eten.
Ergens diep in de donkere krochten van de Sloveense Postojna-grotten bewaakt een mysterieus amfibie haar eieren. In spanning wacht de wetenschap - en de Sloveense bevolking - op de geboorte van het allereerste 'drakenjong'.

De 'drakenmoeder' in kwestie is een vrouwtje dat behoort tot het ras der olmen, een blinde salamandersoort die huist in Balkangrotten. Met zijn wormachtige lichaamsvorm en geelwitte tot roze kleur is de olm een spookachtige verschijning. In het verleden werden de dieren daarom omschreven als 'babydraakjes'. Ze kunnen meer dan honderd jaar oud worden, maar planten zich maar één of twee keer voort. Dat er nu een broedend vrouwtje ontdekt is, is dan ook een unicum.

In totaal zou het vrouwtje tot nu toe zo'n zestig eieren geproduceerd hebben. Slechts een drietal daarvan zouden ook effectief "sporen van groei" vertonen, zo melden Sloveense wetenschappers aan BBC. Aan de hand van een cameraopstelling - met lange sluitertijd - wisten die de ontwikkeling van de eitjes te detecteren.

De eerste eitjes dateren van 30 januari. Sinds die datum komen er elke dag een tweetal bij. Elke larve heeft ongeveer 120 dagen nodig om volledig tot ontwikkeling te komen. Honderd procent waterdicht is die berekening echter niet: de wetenschap beschikt slechts over één precedent om hun voorspellingen op te baseren, een kolonie olmen die in de jaren 50 in de Franse Pyreneeën leefde. Omdat het water in die omgeving echter gemiddeld drie graden Celcius warmer is dan in de Sloveense grot, zou dat de ontwikkelingssnelheid van eitjes kunnen beïnvloeden.

De recente ontdekking in de Postojna-grot is voor de wetenschap dan ook een unieke kans om meer over de voortplanting en de biologie van de mysterieuze olm te weten te komen. "Het gebeurt bijna nooit dat er eitjes of larven van de diersoort in het wild ontdekt worden", zegt professor Dusan Jelic van het Zoölogisch Instituut Edge Fellow in Londen aan BBC. "Waarschijnlijk zitten die goed verborgen op moeilijk bereikbare locaties in het ondergrondse grotnetwerk."

De eerste eitjes dateren van 30 januari. Sinds die datum komen er elke dag een tweetal eitjes bij. Elk ei heeft ongeveer 120 dagen nodig om te ontwikkelen

Wikimedia

Minder licht, extra zuurstof

Het gangensysteem van de Postojna-grot is bijzonder omvangrijk, maar vreemd genoeg koos dit vrouwtje ervoor haar eieren te leggen in een aquarium dat voor toeristen en onderzoekers vrij goed bereikbaar is. Aan die opmerkelijke keuze zijn echter ook risico's verbonden. "Omdat de olm al 200 jaar in een omgeving leeft die nauwelijks aan verandering onderhevig was, zijn de eitjes bijzonder gevoelig", zegt Saso Weldt, een van de betrokken biologen. Om de kans dat er iets misloopt tot een minimum te beperken, troffen de wetenschappers dan enkele voorzorgsmaatregelen.

Om de overlevingskansen van de eitjes te maximaliseren, werden alle olmen uit het aquarium verwijderd, werden er lichtwerende schotten geplaatst en wordt er extra zuurstof aangevoerd

thinkstock

Buiten het moederdier werden alle olmen uit de kolonie naar een ander aquarium overgebracht. Ook voor toeristen is de plek voorlopig verboden terrein. Om veranderingen in temperatuur en waterkwaliteit tegen te gaan, werden er schotten geplaatst die invallend licht moeten blokkeren. Tot slot wordt in de grot voortdurend extra zuurstof aangevoerd.

Proces

Om het hele proces op de voet te kunnen volgen, werden op verschillende plaatsen in de grot camera's geïnstalleerd. Veel beweging registreren die voorlopig echter niet: de moeder die af toe haar eitjes checkt, een nieuw eitje legt of haar jongen beschermt tegen de grote honger van kleine schaaldieren.

De verschillende eitjes terugvinden, doet de moederolm op basis van haar sterke reukzin. "Elk eitje heeft een specifieke geur op basis waarvan de moeder kan afleiden of het jong al dan niet nog in leven is, en dus de moeite waard om nog te beschermen", zegt Weldt. Larven die niet langer levensvatbaar zijn, worden door moederlief zonder verpinken opgegeten. 

Eitjes die niet meer levensvatbaar zijn, worden door het moederdier genadeloos verorberd

Wikimedia