Hoe groot is de kans dat de dijken écht breken?

Thinkstock
Dat dijken kúnnen breken, staat als een paal boven water. Maar of het zo'n vaart zal lopen als in de reeks 'Als de dijken breken', dat is wat voorbarig. Verhoogde stranden en muren moeten onze kust tot zeker 2050 beschermen tegen zwaar stormweer. "Maar de zee heb je niet in de hand. Als morgen een stormvloed uitbreekt, zijn we niet klaar."

Eén keer in de 10.000 jaar komt een storm voor zoals je hem vanavond op Eén zal zien. Stortregens, golven van vijf tot acht meter hoog, en aanhoudende wind met een orkaankracht die zelfs een kitesurfer de lucht in jaagt. De Nederlands-Vlaamse reeks is fictie, maar wel gebaseerd op het stijgende zeepeil en de steeds zwaardere stormen die klimaatverandering met zich meebrengt. Theoretisch is het mogelijk, en is de kans op grootschalige overstromingen reëel. "Sluizen, waterkeringspoorten en stukken duin kunnen het dan begeven", vertelt Patrik Peeters van het Waterbouwkundig Laboratorium. "In het onwaarschijnlijke geval dat alle zwakke plekken aan onze kust tegelijkertijd falen, kan zowat de helft van West-Vlaanderen onder water lopen."

Het is onwaarschijnlijk, maar wel mogelijk dat de helft van West-Vlaanderen onder water loopt

Patrik Peeters van het Waterbouwkundig Laboratorium.
Photo News

Masterplan

"Maar de kans op zo'n megastorm is zeer klein", klinkt het bij Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK). "Bekijk het zo: zelfs als je 1.000 jaar zou worden, heb je nog maar één kans op tien om zo een stormvloed mee te maken." Aan die zwakke schakels wordt volop gewerkt, want de Lage Landen hebben hun portie al achter de kiezen. Denk aan de stormnacht van 1 februari 1953, toen er in Zeeland 1.800 doden vielen, bij ons 28. Het bracht Nederland in stroomversnelling om bepaalde kustregio's, zoals Noord- en Zuidholland, te beschermen tegen een zogenaamde '10.000-jarige storm'. Of denk aan de Sinterklaasstorm van drie jaar geleden, toen Bredene onder water dreigde te lopen en Oostende z'n hoogste waterpeil sinds 1953 bereikte.

"Bij een studie in 2007 werd al duidelijk dat ongeveer een derde van de kust en de vier kusthavens zwakke plekken waren", vertelt Peter DeWolf, ingenieur aan het MDK. "Zij voldeden niet aan de beschermingsnorm die waterbouwkundige experts opmaakten voor de Vlaamse kust: opgewassen zijn tegen een 1.000-jarige storm."MasterplanOm in de toekomst élke Vlaamse kuststad en het hinterland tot minstens 2050 te beschermen, keurde de Vlaamse regering in juni 2011 het Masterplan Kustveiligheid met een hele set maatregelen goed. Daarin wordt rekening gehouden met een stijging van het zeepeil van 30 centimeter tegen 2050. En dus merkte u tijdens een wandeling op de dijk de laatste jaren wellicht wat extra muurtjes op, of keek u al eens aan tegen een sterk opgehoogd strand. In totaal werd er zelfs al 6 miljoen kubieke meter zand bijgekapt aan onze kust om de stranden te verhogen en te verbreden. Zo verliezen de zwaarste stormgolven hun kracht.

Photo News

"Daarnaast groeit het strand mee met de zeespiegel en is evacuatie niet nodig, omdat het water niet meer boven de kaaien uitkomt", legt DeWolf uit. "We evalueren ook constant de zwakke plekken en het zeewaterpeil, om het masterplan zo snel mogelijk te kunnen bijsturen waar nodig. En met 'Vlaamse Baaien' werken we aan een plan dat ons beschermt tot 2100, wanneer het zeepeil naar alle verwachtingen 80 cm gestegen is."Pas tussen 2020 en 2025 is onze kust volledig beschermd tegen een 1.000-jarige storm, meent DeWolf. "Dat betekent dat als het morgen zover is, er nog heel wat zwakke plekken aan onze kustlijn zitten. Denk aan de haven van Nieuwpoort (waar de stormvloedkering in 2019 klaar zal zijn, red.) en de stormmuur rond de jachthaven van Blankenberge waaraan momenteel volop gewerkt wordt."

In elk geval liggen bij een echt gevaarlijke stormvloed de evacuatieplannen klaar bij gouverneur Decaluwé. "Gelukkig kunnen onze waarschuwingssystemen, in tegenstelling tot in 1953, nu al voorspellingen doen tot 48 uur op voorhand en kunnen er dan tijdelijke maatregelen genomen worden. Maar absolute bescherming bestaat niet. Dijken hebben een limiet, dus breekt er plots toch een 10.000-jarige storm uit, dan kunnen ook die breken. De zee heb je niet in de hand."

Als er morgen een superstorm komt, zitten er nog heel wat zwakke plekken aan onze kustlijn

Ingenieur Peter DeWolf