Waarom smaakt sinaasappelsap zo vies na het tandenpoetsen?

THINKSTOCK
U kent de ervaring misschien: 's ochtends de tanden poetsen en dan een lekker glaasje sinaasappelsap... Niet dus. Tandpasta en vruchtensap vormen een van die combinaties die een afschuwelijke nasmaak opleveren. Hoe komt dat eigenlijk?

Dat al wat je eet of drinkt de smaak kan beïnvloeden van wat je daarna in je mond steekt, dat hoeft niet te verwonderen. De reactie van je smaakpapillen verandert als hun 'omgeving' verandert.

Soms levert dat een aangenaam effect op, maar soms kan een bepaalde combinatie de smaak volledig verpesten. Tandpasta en sinaasappel zijn misschien wel het meest beruchte voorbeeld: zowat iedereen is het erover eens dat sinaasappelsap, hoe vers het ook mag zijn, niet te drinken is als je net je tanden hebt gepoetst.

Detergent

Dat komt doordat tandpasta de smaakpapillen op een heel specifieke manier 'aantast'. Bijna alle tandpasta's bevatten een welbepaald detergent: natriumlaurylsulfaat (Sodium Lauryl Sulphate, SLS). Dat doet de tandpasta schuimen en lost vetmoleculen op - denk aan detergent in afwasmiddel.

Het probleem is dat het membraan van menselijke cellen ook vetmoleculen bevat. Ook de smaakcellen worden dus door het SLS aangetast, waardoor hun werking verandert. "Dat vermindert niet alleen je vermogen om 'zoet' te proeven, het geeft ook een bittere smaak aan zuren", legt Linda Bartoshuk, 'smaakspecialist' aan de Universiteit van Florida, uit aan BBC News.

Nefast dus voor uw glaasje sinaasappelsap: alle zoete smaak van de suikers verdwijnt, en alleen het zure blijft over, dat op de koop toe nog bitter gaat smaken ook.

Het detergent in tandpasta vermindert niet alleen je vermogen om 'zoet' te proeven, het geeft ook een bittere smaak aan zuren

Linda Bartoshuk, Universiteit van Florida

Mirakelbes

Zo bestaan er tal van manieren waarop uw smaakpapillen zich om de tuin laten leiden, en onverwachte smaken ontdekken. Artisjokken, bijvoorbeeld, bevatten cynarine, een zogenaamde 'bitterstof'. Die doet de groente bitter smaken, maar verbindt zich ook aan de zoetreceptoren op de tong, zonder die te activeren.

Wanneer je vervolgens water drinkt, worden de cynarinemoleculen weggespoeld. Daardoor komen de zoetreceptoren weer vrij, wat de hersenen doet geloven dat je iets zoets aan het drinken bent.

Een van de meest indrukwekkende 'smaakbedriegers' is een vrucht die met recht en rede bekendstaat als de mirakelbes. De stof miraculine in de bes werkt op dezelfde manier als cynarine. Ze verbindt zich bijna smaakloos aan de smaakreceptoren, en wordt pas merkbaar als je vervolgens in iets zuurs bijt, zoals een citroen.

Het zuur van de citroen verandert de samenstelling van de miraculine of van de smaakreceptoren, zodat die geactiveerd worden. In plaats van zuur smaakt de citroen daardoor zoet. Probeer het eens. Uw smaakpapillen zullen het zuur nog steeds registreren, maar de zoete smaak overheerst. Beloofd.

Wie het niet vertrouwt, kan hieronder een demonstratie zien van de BBC-quizshow 'QI'.

Mirakelbes (Synsepalum dulcificum).
Hamale Lyman Mirakelbes (Synsepalum dulcificum).