Verrassende studie: ook REM-slaap cruciaal voor het geheugen

Maken we nieuwe herinneringen dan toch aan tijdens de REM-slaap?

thinkstock
Een verstoorde hersenactiviteit tijdens de REM-slaap voorkomt dat muizen nieuwe herinneringen aanmaken. Dat blijkt uit een internationale studie, die verschenen is in Science. Terwijl tot nu toe werd aangenomen dat vooral de diepe slaap een rol speelt voor het geheugen, bewijst het nieuwe onderzoek dat ook de REM-fases cruciaal zijn.

De REM-slaap (Rapid Eye Movement) is de fase waarin we dromen, de ogen trillen en de spieren zich ontspannen. Deze fase volgt na de diepe slaap, waarin het lichaam zich volledig ontspant.

Dat de diepe slaap betrokken is bij het vormen van herinneringen, was al geweten. Maar de vraag of ook de REM-slaap hierbij een rol speelt, bleef tot nu toe onbeantwoord. Deze fase is, zeker bij dieren, nogal vluchtig, wat onderzoek bemoeilijkt. Mensen of dieren tijdens deze fase wekken, zou bovendien stress veroorzaken die geheugentests beïnvloedt.

Optogenetica

Onderzoekers van McGill University in Canada en de universiteit van Bern in Zwitserland beslisten daarom rechtstreeks in te grijpen in de slapende hersenen van muizen. Ze maakten daarbij gebruik van optogenetica, een techiek waarbij hersencellen gecontroleerd worden met behulp van licht. Door het licht in de hersenen aan te knippen via een kleine, geïmplanteerde glasvezel, werd de activiteit in een bepaald deel van de hersenen stilgelegd.

Gebeurde dat tijdens de REM-slaap, dan waren er gevolgen na het ontwaken. Wanneer de muizen bijvoorbeeld met twee voorwerpen geconfronteerd werden, waarvan ze er eentje de dag voordien al hadden gezien, onderzochten ze beide even grondig. Dat terwijl andere muizen zich enkel op het nieuwe voorwerp concentreerden.

Meer vragen dan antwoorden

Een verstoorde hersenactiviteit tijdens de REM-slaap verhindert met andere woorden de aanmaak van nieuwe herinneringen. Werd hetzelfde hersendeel stilgelegd tijdens de andere slaapfases, dan had dat geen gevolgen.

Het lijkt er dus op dat de REM-slaap, althans in sommige gevallen, cruciaal is voor het geheugen. Volgens dr. Sylvain Williams van McGill University roept die vaststelling meer vragen op dan dat ze beantwoordt. "Wat is het verschil in de hersenactiviteit tijdens de twee fases, en wat is hun rol?", zegt hij aan de BBC.

Wat die rol ook is, de nieuwe bevindingen doen vermoeden dat de hersenactiviteit die de onderzoekers stillegden - de zogenaamde theta-hersengolven - ermee te maken heeft. Volgens Williams is het interessant deze hersengolven te bestuderen bij patiënten met dementie of andere geheugenproblemen.