Sommige jongeren blijken “hoorntje” te ontwikkelen onderaan schedel. Maar is smartphone wel de schuldige?

Een beeld van de bewuste 'hoorntjes'.
RV Een beeld van de bewuste 'hoorntjes'.
Australische onderzoekers hebben een opmerkelijke ontdekking gedaan. Bij het bekijken van een paar honderd röntgenfoto’s van jongeren ontdekten ze dat bepaalde jongeren een ‘hoorntje’ bleken te ontwikkelen aan de basis van hun schedel. Ze suggereren dat de oorzaak te vinden zou zijn bij de nieuwe technologieën die we vandaag gebruiken, zoals smartphones en tablets. Maar die hypothese krijgt heel wat kritiek.

De studie werd uitgevoerd door David Shahar en Mark Sayers van de University of the Sunshine Coast. Ze publiceerden de afgelopen drie jaar in verscheidene wetenschappelijke tijdschriften over hun bevindingen, maar hun ontdekking kwam nu pas echt boven water na een artikel van de BBC over de manieren waarop ons moderne leven een impact heeft op ons lichaam.

Röntgenfoto’s

Hun onderzoek begon in 2016 met een stapel röntgenfoto’s in Queensland. Op sommige van de foto’s was een uitsteeksel te zien aan de achterkant van het hoofd van de testpersonen, op de plaats van de zogenoemde ‘external occipital protuberance’ oftewel het uitstulpsel op je achterhoofd. Die bult is vrij normaal en is bij veel mensen voelbaar aan de onderkant van hun schedel.  Maar de onderzoekers ontdekten dat het uitsteeksel bij de testpersonen groter was dan normaal. In sommige gevallen waren er ‘botsporen’ tot maar liefst 30 millimeter groot te zien.


Wat extra opmerkelijk was: waar zulke sporen eerder occasioneel waren waargenomen bij oudere mensen die voorovergebogen liepen, bleken het nu vooral de schedels van jongere testpersonen te zijn die het fenomeen vertoonden, beweerden de onderzoekers. (lees hieronder verder)

Een beeld van de bewuste 'hoorntjes'.
RV Een beeld van de bewuste 'hoorntjes'.

Datzelfde jaar nog volgde een eerste verslag van hun bevindingen in het Journal of Anatomy. De wetenschappers maakten melding van 218 röntgenfoto’s van jongeren tussen 18 en 30 jaar. Bij 41 procent van hen werden de ‘hoorntjes’ waargenomen. En vaker bij mannen dan bij vrouwen.

Twee jaar later volgde een paper in het wetenschappelijk tijdschrift Scientific Reports. Daarin stond dat de onderzoekers hun scope hadden verbreed en deze keer 1.200 röntgenfoto’s hadden bekeken van mensen tussen 18 en 86 jaar. Het ‘uitsteeksel’ bleek aanwezig bij een derde van de testpersonen en de grootte ervan nam af met de leeftijd. Dat stond in contrast met bestaande wetenschappelijke inzichten die stelden dat het fenomeen juist geprononceerder werd met ouder worden.

Belasting

In een studie in Clinical Biomechanics kort daarna werd na aanvullend onderzoek aangevoerd dat de ‘hoorntjes’ niet veroorzaakt werden door genetische factoren of ontstekingen, maar door een belasting van de spieren in de schedel en de nek. En om de oorzaak te vinden keken de onderzoekers naar wat er de jongste decennia veranderd was aan de houding van jongeren. Hun blik richtte zich al snel op het gebruik van smartphones, laptops en andere technologische gadgets. (lees hieronder verder)

Een beeld van de bewuste 'hoorntjes'.
RV Een beeld van de bewuste 'hoorntjes'.

“We ontwikkelden een hypothese die stelt dat de zwaardere belasting van de spieren achteraan in de schedel veroorzaakt wordt doordat het hoofd meer naar voren en naar beneden wordt gehouden”, aldus Shahar op de Australische nieuwssite News.com.au. “Zoals wanneer je op het kleine scherm van een laptop kijkt, een smartphone of een tablet. Daardoor verschuift het gewicht van het hoofd van de beenderen van de ruggengraat naar de spieren, pezen en ligamenten achteraan de schedel en in de nek. Die moeten er dan voor zorgen dat het hoofd niet voorover valt.”

Kritiek

Er klinkt veel kritiek op die hypothese. Om te beginnen zouden er slordige foutjes staan in het rapport en is er geen controlegroep voorzien. Daarnaast zouden de studies het bestaande antropologisch onderzoek rond de vorming van zo'n ‘hoorntje’ compleet negeren.

“Ik zag een hoop vergrote EOP’s (het uitstulpsel waarover Shahar en Sayers het hebben, red.) in de vroegmiddeleeuwse schedels die ik bestudeerde”, vertelde onderzoeker Nivien Speith van de Universiteit van Derby aan Forbes. Die ‘botsporen’ kunnen immers ook genetisch zijn, of veroorzaakt worden door trauma, zoals een klap op het hoofd. 

ShutterStock

Bovendien pikken Shahar en Sayers er een heel specifieke groep van jongvolwassenen uit. De testpersonen in de studie uit 2018 waren vermoedelijk zelf naar de nek- en rugkliniek gestapt waar ze de röntgenfoto’s lieten nemen. Dat suggereert dat ze al klachten hadden en dus niet representatief zijn voor de hele bevolking. Ook frappant: in het onderzoek werd helemaal niet gemeten of de personen in de studie überhaupt vaak met hun smartphone bezig waren. De link met smartphonegebruik berust dus vooral op speculatie. 

Anders gezegd: de hypothese is héél kort door de bocht. Het is mogelijk dat een slechte houding bijdraagt aan de ontwikkeling van de botmassa, maar hard bewijs is er nog niet voor gevonden. En dat die slechte houding louter aan smartphones, tablets en andere toestellen te wijten is, staat al helemaal nog niet vast.

Tot een veel uitgebreidere studie het tegendeel bewijst, is er dus geen reden om te geloven dat je een ‘hoorntje’ ontwikkelt door je smartphone te gebruiken.




46 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Roger Geens

    Dit is de normale evolutie van de ontwikkeling bij mensen .Zo zullen ook steeds meer mensen geboren worden met ziekten die we voordien niet gekend hebben .

  • Elke Claes

    Ik heb het artikel gelezen: er staat van naar beneden te kijken: wat is een nintendo (of gameboy, what's in a word?) anders dan de gsm van vroeger??? en hielspoor? Hielspoor is het gevolg van een ontsteking van een pees. Dat doet PIJN!

  • Peter Leblanc

    Er is geen enkel verband gevonden tussen deze “afwijking” en het gebruik van de smartphone. Als je weet hoe traag de evolutie gaat, dan kan dit natuurlijk niet.

  • Yvan Lindekens

    In geen enkele van die studies is er een *causaal* verband aangetoond tussen die structuur aan de schedel en gebruik van de smartphone. Dit is weer zo'n dingetje à la: "wetenschappelijk aangetoond: chocolade helpt vermageren". Goed voor spectaculaire krantenkoppen, maar in wezen onzin.

  • Davy Rebry

    zalig .... komaan verbied de smartphone ! Mars tegen de smartphone (liefst op ne schooldag) ! Komaan regering, 75% taksen en BTW derop !! Kumbaya myyy lord ...