Parasiet slaat toe in Noord-Senegal na bouw van twee dammen

rv
Schistosomiase, een tropische ziekte veroorzaakt door een parasitische worm die de ingewanden en urinewegen aantast, heeft zich in Noordwest-Senegal op grote schaal kunnen verspreiden nadat er twee dammen werden aangelegd. De daaruitvolgende landbouw zorgde voor de komst van seizoensarbeiders en slakken, twee voorwaarden nodig voor de verspreiding van de ziekteverwekker. Wetenschappers waarschuwen dat menselijke ingrepen in de natuur ongewild ziektes kunnen doen verspreiden.

Schistosomiase komt per jaar bij meer dan 200 miljoen mensen voor, voornamelijk bij armere kinderen in Sub-Saharaans Afrika. Tot de jaren 80 bleef Noordwest-Senegal gespaard van de ziekte, maar door de bouw van twee rivierdammen in het droge Sahelgebied, met daardoor de komst van rijst- en suikerrietplantages, vond "een van de hevigste uitbraken van inwendige schistosomiase ooit beschreven" plaats.

Seizoenarbeiders
Onderzoekers van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG), KU Leuven en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika stelden vast dat de epidemie veroorzaakt werd door meerdere stammen van de parasitaire platworm Schistosoma mansoni, die hoogstwaarschijnlijk naar de regio meeliftten met seizoenarbeiders uit naburige gebieden. De dammen veranderden het ecosysteem, waardoor ook zoetwaterslakken er massaal opkwamen. Contact tussen mens en slak zijn twee cruciale schakels in de levenscyclus van de platworm.

Genetische diversiteit
Frederik Van den Broeck, Tine Huyse en Katja Polman onderzochten de dynamiek van de parasiet tijdens de epidemie. De hypothese voor de snelle verspreiding was dat er slechts één succesvolle stam zou zijn, maar men stelde al snel veel genetische diversiteit vast, wat wijst op meerdere parasieten. Deze werden wellicht vanuit diverse gebieden geïntroduceerd bij de start van de epidemie.

Ook zat er weinig structuur in de genetica, wat dan weer wees op een hoge migratie tussen de vele dorpen in de buurt. "Dat zou een van de verklaringen kunnen zijn waarom de epidemie zich met zo'n enorme snelheid heeft uitgebreid,", klinkt het.