Onderzoekers: "Vissen stoppen zich vol met plastic zoals tieners fastfood verorberen"

thinkstock
Net als tieners kunnen jonge vissen verslaafd raken aan fastfood. In het geval van de vissen gaat het dan wel om kleine stukjes plastic, die in steeds toenemende mate in de zeeën en oceanen worden aangetroffen. Dat is dramatisch voor de vispopulatie, want larven die ter wereld komen in met plastic bevuilde wateren, groeien volgens een nieuwe Zweedse studie op tot kleinere, zwakkere en tragere vissen.

Onderzoekers van de universiteit van Uppsala stelden larven van baarzen bloot aan verschillende concentraties van polystyreen. Vervolgens bestudeerden ze hoe de vissen in de verschillende waterbassins - van zuiver water tot water sterk bevuild met microplastic - zich ontwikkelden. De resultaten van het onderzoek werden gepubliceerd in Science.

De wetenschappers definiëren microplastic als plasticdeeltjes kleiner dan 5 millimeter. Die ontstaan wanneer afval door UV-straling en de golven worden afgebroken tot minuscule deeltjes. Maar ook de kleine plasticbolletjes die gebruikt worden in cosmeticaproducten maken deel uit van de plasticberg in de zeeën.

Die berg groeit al decennialang, maar vooral de voorbije jaren is de bezorgdheid toegenomen. Vorig jaar verscheen nog een rapport dat de hoeveelheid plastic die jaarlijks de oceanen invloeit schatte op 8 miljoen ton. De nieuwe Zweedse studie gaat na wat het effect van het plastic is op vissen in het vroegste levensstadium.

Een baarzenlarve die zich heeft volgestopt met plastic.
Oona Lonnstedt Een baarzenlarve die zich heeft volgestopt met plastic.

1. Minder vissen

In zuiver water werd uit 96 procent van de viseitjes een gezonde baars geboren. Werden de larven blootgesteld aan grote hoeveelheden plastic, dan verminderde dat aandeel tot 81 procent.

2. Zwakkere vissen

Die laatste vissen waren bovendien kleiner, trager en zwakker dan hun soortgenoten in zuiver water. Dat verkleinde hun overlevingskansen aanzienlijk. Blootgesteld aan snoeken, overleefde de eerste 24 uur 50 procent van de jonge vissen in zuiver water. De baarzen die rondzwommen tussen plasticdeeltjes, waren in diezelfde periode allemaal opgegeten.

3. Verslaafde vissen

Maar de meest verrassende conclusie is dat het plastic de voedingsvoorkeur van de vissen beïnvloedde. Hoewel alle vissen toegang hadden tot plankton, kozen ze ervoor zich tegoed te doen aan plastic. "Het plastic lijkt een chemische of fysieke aantrekkingskracht te hebben", zegt hoofdauteur Oona Lonnstedt van de universiteit van Uppsala aan de BBC. "De vissen worden misleid: ze denken dat plastic een energetische voedingsbron is waarvan ze veel moeten eten. Net zoals tieners die zich volstoppen met ongezonde fastfood."

Jonge vissen kunnen dus verslaafd raken aan plastic. Mede om die reden linken de onderzoekers de achteruitgang van soorten als de baars en de snoek, onder andere in de Baltische Zee, aan toenemende vissterfte op jonge leeftijd.

Om dat tegen te gaan, roepen ze beleidsmakers op het gebruik van plastic microbolletjes in cosmetica en verzorgingsproducten te verbieden. In de Verenigde Staten zijn dergelijke producten al gebannen. Ook in Europa neemt de druk toe. Maar tot er een algemeen verbod komt, bevatten vele tandpasta's, dagcrèmes, mascara's en lipsticks in de Europese winkelrekken vooralsnog plastic.