Nieuwe satelliet moet aan kleuren zeewater zien hoe aarde ervoor staat

ESA/ATG medialab
Groen, geel of blauw. De kleur van oceaanwater vertelt iets over de staat van het klimaat. Maar het menselijk oog kan niet alles zien. Daarom lanceert Europa een nieuwe satelliet, de Sentinel-3A. Die wordt vanavond om 18.00 uur onze tijd gelanceerd vanaf ruimtebasis Kosmodroom Plesetsk, in het hoge noorden van Rusland.

De nieuwe satelliet moet dag in dag uit de kleur van het zeewater meten. Als het ijs op de Noordpool smelt, trekt plankton naar het noorden. Dan wordt het water groener. 'Plankton is de kanarie in de kolenmijn, het geeft aan dat er iets verandert', zegt Craig Donlon, onderzoeksleider bij ruimtevaartlab Estec in Noordwijk. Plankton wordt gegeten door andere dieren, zoals walvissen. Het verschuiven van plankton heeft dus gevolgen voor het dierenleven.

Het tegenovergestelde is het azuurblauwe, kraakheldere water bij de Bahama's. 'Het water is 'leeg', dus het zonlicht gaat recht naar beneden, het wordt niet tegengehouden', aldus Donlon op de site van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. Gelig water getuigt weer van het ontdooien van permafrost, de eeuwig bevroren grond in Siberië en Canada. Daarbij komt veel methaan vrij, een broeikasgas. Door het ontdooien komen veendeeltjes in zee terecht, waardoor het water geel kan uitslaan.
Lees verder onder de video

Copermicus

Naast de kleur van het zeewater gaat de nieuwe satelliet Sentinel-3A de temperatuur meten van land en water, de stijging van de zeespiegel en de stand van het poolijs. Dat wordt steeds dunner en over een jaar of dertig is de Noordpool 's zomers misschien helemaal ijsvrij. Hierdoor zullen er de komende tijd veel meer schepen gaan varen, op zoek naar een kortere route van oceaan naar oceaan. Maar het smelten zorgt ook voor een gevaar: er zullen meer ijsbergen afbreken.

Sentinel-3A is onderdeel van een groot netwerk van satellieten dat data en beeldmateriaal over de aarde verzamelt. De metingen zijn onderdeel van het Copernicus-programma, een groot milieubewakingsprogramma dat meer inzicht moet bieden in de invloed van de mens op het milieu. Het programma is opgezet door de Europese Commissie en ruimtevaartorganisatie ESA. Het acht miljard euro kostende netwerk moet  meer kennis bieden bij het tegengaan van klimaatverandering.

Vorig jaar ging al een satelliet de ruimte in die onder meer kijkt hoe gezond bossen, planten en gewassen zijn. Regeringen kunnen zich dan bijvoorbeeld beter voorbereiden op een dreigende hongersnood. De satelliet kan ook de schade na een overstroming meten.

In 2014 vertrok een andere satelliet, die onder meer land en ijs in de gaten houdt en olievlekken kan vinden. De sonde kan ook helpen bij aardbevingen.

Later dit jaar moet de Nederlandse satelliet Sentinel-5P de ruimte in gaan. Die kijkt naar luchtvervuiling.

Het lanceerplatform van de satelliet in het hoge noorden van Rusland.
ESA¿Stephane Corvaja, 2016 Het lanceerplatform van de satelliet in het hoge noorden van Rusland.