Natuurlijke selectie maakte de Europeaan de laatste 5.000 jaar alleen maar witter

Een 5.000 jaar oud skelet in het dorp Kirovograd in Oekraïne.
Alla V. Nikolova, Johannes Gutenberg Universität Mainz Een 5.000 jaar oud skelet in het dorp Kirovograd in Oekraïne.
Een nieuwe wetenschappelijke studie suggereert dat natuurlijke selectie een grote rol speelde in de evolutie van de huidskleur van de Europeaan. Daarom zijn we de afgelopen 5.000 jaar gemiddeld steeds 'blanker' geworden.

Antropologen en genetici van de Duitse Johannes Gutenberg Universität uit Mainz en de University College uit Londen onderzochten met een team archeologen uit Berlijn en Kiev het DNA van skeletten en vergeleken dat met het DNA van de huidige Europese bevolking. Ze ontdekten dat natuurlijke selectie een belangrijk effect hadden op het menselijk genoom, met als resultaat een steeds witter wordende huidskleur. De bevindingen staan in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift 'Proceedings of the National Academy of Sciences'.

Tot nu toe werd altijd gedacht dat de evolutietheorie net een donkere huidskleur bevooroordeelde. Gedurende honderdduizenden jaren hadden de mens en zijn voorouders een donkerdere huid dan nu. Maar dat begon te veranderen met de migratie van de mens richting het noorden. Om te weten te komen waarom dat gebeurde, onderzocht het onderzoeksteam een reeks archeologische skeletten en vergeleken ze het DNA met behulp van computersimulaties met dat van de huidige Europeanen. Bij die punten waar de genetische veranderingen niet te verklaren waren door toevallige erfelijkheid, konden de onderzoekers wel afleiden dat natuurlijke selectie een rol speelde. Anders gezegd: bij bepaalde bevolkingsgroepen steeg de frequentie van een bepaalde mutatie significant.

Lichte pigmentatie is bevoordeeld
Vooral de genen rond de kleur van ons haar, onze huid en onze ogen blijken veranderd te zijn tegenover die van onze voorouders 5.000 jaar geleden. "In Europa zien we vandaag een breed gamma van pigmentvariëteiten", zegt Karola Kirsanow, een van de auteurs van de studie. "Maar we hadden niet gedacht dat de laatste duizenden jaren natuurlijke selectie een lichtere pigmentatie bevoordeeld zou hebben."

Een van de meest logische verklaringen daarvoor is dat de mens zich moest aanpassen aan minder zonlicht in de noordelijkere omgeving. Auteur en professor Mark Thomas verklaart: "De meeste mensen in de wereld maken vitamine D aan door blootstelling aan UV-licht van de zon. Maar in een omgeving met minder zonlicht én met een donkere huid is dat minder efficiënt. De beste manier om meer vitamine D op te nemen, is dan ook een lichtere huid." Een lichtere haar- en oogkleur valt dan weer te verklaren dat die kenmerken fungeerden als een signaal dat je een deel van de groep uitmaakte, wat op zijn beurt een rol speelde in de partnerkeuze. Daardoor werden ook die kenmerken bevoordeeld.

Natuurlijke selectie is de regel
"We hadden verwacht dat veranderingen in het genoom het resultaat zouden zijn van demografische effecten, maar dat blijkt dus niet het geval", zegt Thomas. Normaal gezien zijn genetische veranderingen door natuurlijke selectie de uitzondering, hier blijken ze de regel te zijn.

Een lichtere huid neemt meer vitamine D op bij weinig zonlicht, waardoor er waarschijnlijk een positieve selectie van een 'blanke' huidskleur is geweest

Mark Thomas, University College Londen