Wat bomen ons leren over het klimaat

Bosnische den
Getty Images/iStockphoto Bosnische den
In een klimaat waar de vier seizoenen elkaar duidelijk afwisselen, maken bomen elk jaar een nieuwe laag hout aan: jaarringen. Die jaarringen vertellen niet alleen iets over de leeftijd van de boom, maar ook over de omstandigheden waarin hij (op)groeide. Adonis, de oudste boom in Europa, heeft heel wat verhalen te vertellen.

Adonis is een Bosnische den of een Pinus heldreichii, en hij staat in Griekenland. De knappe den is minstens 1.075 jaar oud en daarmee de oudste, nog levende boom in Europa. Dat concludeerden enkele onderzoekers drie jaar geleden nadat ze tot in het hart van de stam boorden, iets wat niet schadelijk is voor de plant. Zulk jaarring(en)onderzoek wordt overigens omschreven als dendrochronologie.

Er werden toen 1.075 jaarringen geteld nog voordat de wetenschappers het centrum van de boom bereikten. In werkelijkheid gaat het dus om heel wat meer ringen.

Verhaal van 2.000 jaar oud

Onderzoekers kunnen overigens heel wat meer doen met de jaarringen van bomen. Zo was Adonis nogmaals het onderwerp van recent onderzoek, ditmaal omtrent de klimaatverandering. Aangezien bomen elk jaar een nieuwe ring aanmaken, vertelt Adonis een verhaal dat bijna tweeduizend jaar oud is. Dat is uniek want de berekeningen van klimatologen lopen slechts terug tot het jaar 1850. 

Bovendien zijn bomen van enkele duizenden jaren oud eerder zeldzaam in Europa. De Verenigde Staten tellen meerdere exemplaren die reeds onderwerp van klimatologisch onderzoek waren. 

(Lees verder onder de foto)

Bovendien van enkele duizenden jaren oud zijn eerder zeldzaam in Europa. De Verenigde Staten tellen meerdere exemplaren die reeds onderwerp van klimatologisch onderzoek waren.
AP Bovendien van enkele duizenden jaren oud zijn eerder zeldzaam in Europa. De Verenigde Staten tellen meerdere exemplaren die reeds onderwerp van klimatologisch onderzoek waren.

Jaarringen

Wat je dan allemaal kan afleiden uit die ringen van een boom? Ten eerste is er een verschil tussen smalle en brede jaarringen. Een brede ring betekent dat het een goed jaar was voor de boom, terwijl een smalle ring doorgaans duidt op een vertraagde groei door droogte of ziekte. Dat is de basis.

Omdat de ringen van bomen smaller worden tijdens droge periodes, kunnen de weersomstandigheden van dat jaar er makkelijk uit afgeleid worden. Een bijzonder smalle ring duidt op een droog jaar. Wanneer de jaarringen van een boom plots breder worden, betekent dat vaak dat een stuk natter was.

Andere factoren die meespelen bij de dikte van ringen zijn de temperatuur, CO2-uitstoot, neerslag en de zuurtegraad van de bodem: stuk voor stuk factoren die gerelateerd zijn aan het klimaat. Verder tonen de ringen ook of de boom doorheen de tijd beschadigd werd door bosbranden. 

Bosbranden en warme temperaturen 

Nadat Adonis en 599 andere Europese bomen onderzocht werden, bleek bijvoorbeeld duidelijk dat de subtropen tussen 1568 en 1634 groter werden. 

Daarnaast blijkt dat er beduidend meer bosbranden zijn als de straalstroom - de grens tussen de koude polaire lucht van het noorden en de subtropische lucht uit het zuiden - zich in de meest zuidelijke positie bevindt. 

De onderzoekers besluiten ook nog dat het de laatste eeuw ongezien warm is. 

De jaarringen van bomen verraden heel wat over de leeftijd van een boom én zijn geschiedenis.
Photo News De jaarringen van bomen verraden heel wat over de leeftijd van een boom én zijn geschiedenis.



1 reactie

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • robrecht Peeters

    en waar blijven de details van het onderzoek………...