VN waarschuwt voor globale voedselcrisis door klimaatverandering: “Eetgewoonten aanpassen”

Een landbouwster aan het werk op haar boerderij in Amagansett, New York.
REUTERS Een landbouwster aan het werk op haar boerderij in Amagansett, New York.
Als de gemiddelde temperatuur op aarde met twee graden Celsius zou toenemen, dan schat een nieuw VN-rapport het risico op problemen voor de voedselvoorziening “erg hoog” in. Er zouden nog eens minstens 100 miljoen mensen die honger lijden bijkomen. Tegelijkertijd tikt de klok voor de mensheid om nog tijdig in te grijpen. Er dreigt al een wereldwijd voedseltekort tegen 2050. We kunnen maar beter onze eetgewoonten aanpassen en minder vlees eten.

Aan het verslag van de Verenigde Naties over de invloed van global warming op de landbouw werkten meer dan honderd experten uit 52 landen mee. Een samenvatting ervan is vandaag in Genève vrijgegeven door het internationale panel van klimaatonderzoekers (IPCC). Dat stelt dat de tijd dringt om nog iets aan de dreiging van de klimaatverandering te doen. 

Maar volgens Cynthia Rosenzweig, een van de hoofdauteurs van het VN-rapport en onderzoekster bij het NASA Goddard Institute for Space Studies, kunnen we nu alvast heel wat doen. Zoals het gebruik van fossiele brandstoffen beperken en duurzamer omspringen met land. Daar hoort onder meer de bescherming van onze regenwouden en moeraslanden bij. Maar we moeten ook onze voedselverspilling inperken, want bij verrotting komt methaan vrij, een broeikasgas. 

Het is verder raadzaam om onze eetgewoontes aan te passen naar milieuvriendelijkere voeding, zoals veganisme en vegetarisme. Dat zou de CO2-uitstoot jaarlijks met 8 gigaton kunnen verminderen. “Als we al een beetje minder rood vlees eten, zou dat een grote reductie van broeikasgassen teweegbrengen”, aldus James Gerber van de University of Minnesota. Veestapels stoten enorme hoeveelheden methaan uit en de toenemende vraag naar vlees werkt ook ontbossing in de hand. Het land dat jaarlijks wordt vrijgemaakt voor het hoeden van vee staat voor een equivalent in methaanuitstoot van 600 miljoen wagens.

Een Chinese landbouwer haalt zijn oogst binnen in Xinjiang.
REUTERS Een Chinese landbouwer haalt zijn oogst binnen in Xinjiang.

Een half miljard mensen woont nu al op plaatsen die woestijn worden. We verliezen tien tot honderd keer sneller land dan dat erbij komt. Dat komt niet alleen door verwoestijning maar ook door erosie en door het stijgende zeeniveau.

Extreme weersomstandigheden beïnvloeden ook de voedselproductie en door de klimaatverandering komen die alsmaar vaker en in hevigere mate voor. Op termijn zal de voedselvoorziening krimpen. Nu al is meer dan tien procent van de wereldbevolking ondervoed. Sommige wetenschappers voorspellen ook dat voedseltekorten zullen leiden tot toenemende migratiestromen.

Voedselvoorziening hangt wereldwijd in grote mate af van handel. Een van de gevaren is daarom dat voedselcrisissen zich tegelijkertijd op verschillende continenten zouden voordoen, zegt Rosenzweig.

Een voorbode daarvan zagen we recent al opduiken. In de afgelopen hadden grote delen van het Midwesten te kampen met zware regenval en overstromingen waardoor boeren enorme vertragingen opliepen met het planten van sojabonen en maïs. In juli was het de beurt aan Europa dat getroffen werd door een stevige hittegolf, wat de droogte verergerde in Frankrijk, een van de grootste graanproducenten van de Europese Unie. Waar vroeger mislukte oogsten in één gebied in de wereld gecompenseerd werden door andere regio’s, vergroot de klimaatverandering het risico op gelijktijdige rampzalige oogsten.

Een Venezolaanse migrant verwerkt cocabladeren in Norte de Santander  in Colombia.
AFP Een Venezolaanse migrant verwerkt cocabladeren in Norte de Santander in Colombia.

Een ander probleem is dat global warming onkruid en ongedierte doet verspreiden die het gewassen moeilijker maken om zich tegen ziektes te weren.

Verder kan de kwaliteit van onze voeding achteruitgaan door een toename van de koolstofdioxide in de atmosfeer. Uit studies blijkt dat tarwe die verbouwd werd in een omgeving met toegenomen concentraties koolstofdioxide tot 13 procent minder proteïnen en tot 8 procent minder ijzer bevatte. Andere resultaten bevestigen deze bevindingen, zei Rosenzweig, maar verder wetenschappelijk onderzoek is nodig. In het algemeen zullen bovendien de voedselprijzen stijgen, als de uitstoot van broeikasgassen blijft toenemen.

Daarbij komt dat landbouw niet alleen de gevolgen draagt van klimaatverandering, maar er zelf mee voor verantwoordelijk is. De sector is onder meer goed voor 13 procent van de wereldwijde uitstoot van koolstofdioxide. Ontbossing is een belangrijke boosdoener, omdat bomen heel wat CO2 absorberen en opslaan. Maar het behoud van regenwouden alleen is niet voldoende om klimaatverandering door toedoen van de mens in te dijken, volgens Pamela McElwee van Rutgers University. Als we zoveel bomen als maar mogelijk zouden aanplanten, dan zal dat de schadelijke uitstoot met 9 gigaton per jaar doen afnemen maar tegelijkertijd de voedselprijzen tegen 2050 met 80 procent doen stijgen, aldus McElwee.

Van den Heuvel: “Blijven inzetten op duurzaam landgebruik”
“We moeten naast het verminderen van onze rechtstreekse broeikasgasuitstoot blijven inzetten op duurzaam landgebruik.” Dat zegt Vlaams minister van Natuur en Landbouw Koen Van den Heuvel (CD&V). “In Vlaanderen betekent dit onder andere het verder uitbouwen van een duurzaam landbouwmodel door onder meer te investeren in duurzame en gevarieerde consumptie, de korte keten en het beperken van voedselverliezen. Ook moeten we blijven inzetten op het herstel van onze ecosystemen, bijkomende vernatting, bijkomende bebossing en het beperken van het ruimtebeslag.”




169 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Geert Landsman

    IPCC is een club duur betaalde politiekers die meer vervuilen ze oplossen. Fouten maken ze steeds.

  • Bianca Vantieghem

    Ik vraag me af hoe ze dit gaan aanpakken? Het zal weer op de kap van de gewone man/vrouw van de straat zijn. Ik zie ze niet de grote rijke bedrijven aanpakken. Dat is het probleem van de wereld. Die hebben meer macht over de wereld dan gelijk wie. Ze zitten heus niet in met de wereld laat staan een gewoon mensenleven!!!! Geld is wat telt voor die monsters!!!

  • Chris Devlaeminck

    Dat hoor ik nu al decennia en het wordt steeds erger, we moeten dit en we moeten dat om de Aarde te redden. Maar die 'we' die blijkbaar niets doet, of toch veel te weinig, wie is dat dan? Het gewone gepeupel? Die geld hebben doen wat ze willen en vinden niet dat ze bij de 'we' groep horen. Wel, weet je wat? Ik leef ook maar één keer.

  • Marcel Vanalderweireldt

    Pak de overbevolking aan; dan is er geen voedseltekort!

  • Jo Van Caenegem

    Het klimaatprobleem reduceren tot een monetair probleem is verre van voldoende. Klimaatverstoring is intrensiek problematisch aan het consumentisme. Een directe, mondiale hervorming is hier aan de orde. Het globalisme zou een goede zaak geweest zijn, indien ze realiteit was, maar dat is ze niet. Politiek niet, monetair niet, sociaal niet, op geen enkel vlak. Ik zie het niet opgelost in 10 jaar, ik vrees eerder weer een oorlog.