Spoorloos: kernwapen onder ijskap van Groenland

Een atoombom van de Amerikaanse luchtmacht is al 40 jaar spoorloos. Ze ligt ergens onder ijskap van noordelijk Groenland, maar ondanks een verwoede zoektocht is het wapen nooit teruggevonden. Geheime papieren over het geval zijn nu uitgelekt.

Sinds 1950 zijn er zeker veertig ernstige ongevallen gebeurd met vliegtuigen en duikboten die nucleaire wapens aan boord hadden. Daarbij zouden in totaal zo'n 50 atoomkoppen verloren geraakt zijn die nooit werden gevonden of konden geborgen worden. Ook zeker 26 nucleaire reactors, voornamelijk van gezonken duikboten, liggen nog op de zeebodem.

Neergestort
De nucleaire bom van het incident in Groenland bevond zich, met nog drie andere kernwapens, aan boord van een Amerikaanse B-52-bommenwerper. Die moest tijdens de Koude Oorlog het luchtruim rond de Amerikaanse luchtmachtbasis Thule, bij Qaanaaq in het uiterste noorden van Groenland, bewaken.

Op 21 januari 1968 stortte het toestel echter neer in de buurt van de basis. De kernkoppen met onder meer uranium en plutonium bleven wonderwel intact.

Nummer vier
Onderzoekers borgen naderhand duizenden brokstukken van de plek van het ongeval, evenals mogelijk radioactief besmet ijs. Bij de reconstructie ontdekten de speurders echter dat zij maar drie kernwapens hadden teruggevonden. Enkele maanden later, in april 1968, zocht het Amerikaanse leger tevergeefs naar de vierde kernbom in de zee onder de Groenlandse ijskap.

Het ware doel van de mislukte zoektocht werd bewust geheim gehouden voor de Deense autoriteiten, blijkt uit officiële Amerikaanse documenten waar de Britse omroep BBC de hand op heeft weten te leggen. Beambten krijgen de instructie om de missie te omschrijven als een "verkenning van de zeebodem".

Andere incidenten
Sinds 1950 zijn er zeker veertig ernstige ongevallen gebeurd met vliegtuigen en duikboten die nucleaire wapens aan boord hadden. Daarbij zouden in totaal zo'n 50 atoomkoppen verloren geraakt zijn die nooit werden gevonden of konden geborgen worden. Ook zeker 26 nucleaire reactors, voornamelijk van gezonken duikboten, liggen nog op de zeebodem.

Eén van de opmerkelijkste incidenten gebeurde op 10 maart 1956. Een B-47 Stratojet van de Amerikanen verdween toen mysterieus "ergens tussen Florida en de Middellandse Zee", met twee atoombommen aan boord.

Zeven uur in de vlammen
Op 28 juli 1957 moest een C-124 Globemaster cargovliegtuig boven de Atlantische Oceaan twee atoombommen dumpen na het falen van twee motoren. Het vliegtuig kon veilig landen in New Jersey, de gedumpte wapens werden nooit gelocaliseerd.

Op 31 januari ontsnapte de wereld aan een ramp toen een B-47 bij het opstijgen van een basis in Marokko crashte. Aan boord was een geladen atoomkop. Die lag zeven uur lang in het brandend wrak maar bleef als bij wonder intact.

Amper zes dagen later botste boven Savannah in Georgia een B-47 met een waterstofbom aan boord tegen een F-86-jachtvliegtuig. De B-47 poogde drie keer een noodlanding te maken alvorens beslist werd dat het zijn bom voor de kust moest dumpen. Er werd negen weken lang met man en macht gezocht naar het wapen voor de kust van Tybee Island. Tevergeefs. In 2001 en 2004 werden opnieuw zoekacties opgezet. Het wapen is vooralsnog niet terecht.

4.875 meter diep
Op 5 december 1965 crashte een A-4E Skyhawk met aan boord een B-43 thermonucleaire bom 70 kilometer voor de kust van Japan in zee, naar een diepte van 4.875 meter. Niemand weet wat er daarna mee gebeurde.

Het zijn maar enkele frappante voorbeelden, en dan nog alleen maar van Amerikaanse kant. Wat de Russen allemaal kwijtspeelden is voor een groot stuk nog steeds een mysterie. (mvl)