Honderden dieren verdwijnen terwijl de wereldbevolking zich vermenigvuldigt

De insectenpopulatie is de voorbije decennia drastisch ingekrompen. Weinigen die daar rouwig om zullen zijn, maar het is wel degelijk een probleem.
THINKSTOCK De insectenpopulatie is de voorbije decennia drastisch ingekrompen. Weinigen die daar rouwig om zullen zijn, maar het is wel degelijk een probleem.
Terwijl de wereldbevolking gedurende de voorbije veertig jaar bijna verdubbeld is, blijft het aantal insecten, slakken, wormen en schaaldieren afnemen. Dat meldt ABC Science. Onrustwekkend, meent een internationaal team van onderzoekers, dat berekende dat de populatie ongewervelden met 45 procent inkromp.

Mochten deze beestjes ooit uitsterven, zouden de meesten onder ons daar wellicht niet van wakker liggen. Toch hebben ongewervelden wel degelijk hun nut voor de Aarde: ze bestuiven gewassen, houden ziekten onder controle, filteren het water en voegen voedingsstoffen toe aan de grond.

Een internationaal wetenschapsteam, waarbij onderzoekers van University College in Londen en Stanford University in Californië, onderwierp een resem wetenschappelijke artikelen aan een analyse die verscheen in het vakblad Science. De wetenschappers kwamen tot de vaststelling dat ongewervelden eenzelfde achteruitgang doormaken als grotere landdieren. "Dat was een schok", zegt Ben Collen van University College, "want we gingen er altijd van uit dat ongewervelden veerkrachtiger waren."

De voorbije vijf eeuwen verdwenen 322 soorten gewervelde dieren op het land. De overblijvende populaties zijn met 25 procent geslonken. Bij de ongewervelden werden nu gelijkaardige verliezen vastgesteld.

Verlies van habitat
De onderzoekers wijten dit aan twee factoren: het verlies van habitat en de klimaatverandering. Oplossingen liggen niet voor de hand, zeggen ze. Het enige dat zou helpen, is een onmiddellijke halt toeroepen aan de achteruitgang van de natuurlijke habitats van de beestjes. Maar maatregelen daarvoor moeten afgestemd worden per regio en per situatie, zegt professor Biologie Rodolfo Dirzo van Stanford University.

Dirzo hoopt dat een bewustmaking bij het grote publiek van de massa-uitroeiing - niet enkel van grote, aantrekkelijke soorten - en de gevolgen die daarmee gepaard gaan, kan helpen een ommekeer in gang te zetten. "Als een dier uitsterft, gaat het niet alleen om het verlies van een soort. Dat is ook heel belangrijk, maar nog belangrijker is het functioneren van een ecosysteem, waarin dieren een centrale rol spelen."

Toenemend geweld
Een Amerikaanse studie, eveneens in Science, gaat nog verder. Volgens professor Ecologie Justin Brashares van de universiteit van Californië in Berkeley speelt het verlies van grote en kleine dieren mogelijk een sleutelrol in het toenemende geweld en de onrust in de wereld. "De achteruitgang van de dierenwereld is een bron van sociale conflicten, eerder dan een symptoom", zegt hij. "Miljarden mensen zijn direct en indirect afhankelijk van vlees voor hun inkomen en levensonderhoud, en die bron geraakt stilaan uitgeput."

De auteurs verwijzen onder andere naar de opkomst van de piraterij in Somalië, die ontstond uit oorlogen over visrechten. "Voor Somalische vissers en voor honderden miljoenen anderen zijn vis en wilde dieren de enige bron om te overleven. Dus toen dat bedreigd werd door internationale vissersvloten, werden drastische maatregelen genomen", zegt Brashares.