Europa verwacht 'transitieplannen' van lidstaten die klimaatsteun willen

Photo News
De Europese Commissie heeft vandaag de details vrijgegeven van de manier waarop ze haar Green Deal wil financieren, het ambitieuze plan om de Europese Unie tegen het midden van de eeuw klimaatneutraal te maken. Ze wil een Fonds voor Rechtvaardige Transitie in het leven roepen om alle Europese regio's de overgang te laten maken. Opvallend: alle EU-landen maken aanspraak op steun van het fonds, maar dan moeten ze wel gedetailleerde plannen opstellen van de gebieden waarvan zij denken dat ze in aanmerking komen. "De transformatie die ons wacht, is ongezien. En ze zal alleen lukken als ze rechtvaardig is, en voor iedereen werkt", zegt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Mensen staan centraal in de Europese Green Deal."

Alvast in haar communicatie doet de Commissie haar best om iedereen mee te trekken. Er wordt een Mechanisme voor Rechtvaardige Transitie in het leven geroepen dat financiële en praktische ondersteuning op maat zal bieden, "om werknemers te helpen en om voor de nodige investeringen in de betrokken regio's te zorgen". Zoals bekend zullen sommige landen en regio's extra hard worden getroffen door de economische transitie, bijvoorbeeld het nog erg van fossiele brandstoffen afhankelijke Polen, maar dat neemt niet weg dat in principe alle 27 lidstaten recht hebben op transitiesteun. Zij kunnen het geld dan aanwenden voor bijvoorbeeld werknemers bij- of om te scholen, kmo's en start-ups te helpen en de eigenlijke transitie naar schone energie te helpen bekostigen, bijvoorbeeld op het vlak van energie-efficiëntie.

Speerpunt van het Mechanisme voor Rechtvaardige Transitie is een gelijknamig fonds, dat 7,5 miljard euro nieuwe financiering moet ontvangen, bovenop de middelen van de meerjarenbegroting 2021-2027 waarover reeds onderhandeld wordt tussen de Europese lidstaten en het parlement. Landen die recht menen te hebben op steun van het Fonds voor Rechtvaardige Transitie - en dat kan dus ook België zijn - zullen met specifieke geografische plannen moeten aangeven welke gebieden volgens hen in aanmerking komen. Deze plannen moeten aansluiten bij de Nationale Energie- en Klimaatplannen 2021-2030 die eind vorig jaar ingediend werden én bij de beleidsaanbevelingen die de Commissie elk jaar publiceert.

Klimaatbank

Aangevuld met geld uit de Europese structuurfondsen en cofinanciering door de lidstaten zelf, moet het nieuwe Fonds voor Rechtvaardige Transitie een slagkracht van 30 tot 50 miljard euro kunnen krijgen, en dat volgens de Commissie "nog veel meer investeringen zal aantrekken". Daarbovenop rekent de Commissie op investeringen voor een totaalbedrag van 45 miljard euro die gemobiliseerd worden via InvestEU, een instrument dat de EU-begroting als garantie hanteert. De derde pijler van het transitiemechanisme wordt de Europese Investeringsbank, die omgevormd wordt tot klimaatbank en tussen 25 en 30 miljard euro aan investeringen op de been kan brengen. Hoe de EIB dat concreet zal doen, wil de Commissie tegen maart uitwerken in een apart voorstel.

Alles bij elkaar geteld, rekent de Commissie erop dat het transitiemechanisme tijdens de volgende begrotingsperiode minstens 100 miljard euro ter beschikking zal hebben voor het verzachten van de sociaaleconomische impact van de maatregelen die de Green Deal moeten realiseren. 

Jaarlijks 260 miljard euro bijkomende investeringen nodig

Dat bedrag is echter slechts een peulschil van wat nodig is om de klimaat- en energiedoelstellingen voor 2030 te halen. Tegen het einde van het decennium, zo becijferde de Commissie, zijn daarvoor jaarlijks 260 miljard euro aan bijkomende investeringen nodig. Ze wil alvast 25 procent van de meerjarenbegroting aanwenden voor klimaat- en milieubeleid en hoopt zo tegen 2030 aan de basis te liggen van 1 biljoen euro aan duurzame investeringen. Ze roept de lidstaten en het parlement op om tijdens de begrotingsonderhandelingen vast te houden aan haar ambitieniveau.

Europees Parlementslid Johan Van Overtveldt (N-VA), voorzitter van de begrotingscommissie
Photo News Europees Parlementslid Johan Van Overtveldt (N-VA), voorzitter van de begrotingscommissie

Europees Parlementslid Johan Van Overtveldt (N-VA), voorzitter van de begrotingscommissie, is nog steeds niet overtuigd van de manier waarop de Europese Commissie haar Green Deal wil financieren. “Het blijft een voluntaristisch plan, waar een prijskaartje van 1.000 miljard euro aan hangt. Waar dat geld vandaan moet komen, blijft hoogst onduidelijk”, zegt hij over het financieringsplan van de Commissie.

Over de nood aan een duurzame transformatie en de hoogdringendheid van de klimaatuitdagingen is een brede consensus, zegt de oud-minister van Financiën. Van Overtveldt herhaalt ook dat de Green Deal voor Vlaanderen veel positieve punten bevat, “maar alles staat of valt met een correcte financiering”.

“Wij zijn absoluut voor een circulaire economie, maar tegen het recycleren van beloftes en geld. Wij zijn niet gewonnen voor creatieve boekhouding en financiële avonturen. Wij willen inzetten op innovatie en concrete werkbare actie”, vat hij zijn kritiek samen. “De Commissie neemt niet alleen een voorafname op de meerjarenbegroting, waarover de onderhandelingen nog lopen. Ze legt ook een bijzonder zware last op de schouders van de Europese Investeringsbank (EIB). Ik roep de EIB dan ook op haar solide positie te bewaken.”

Wat het Mechanisme voor een Rechtvaardige Transitie instrument betreft, hinkt de Commissie op twee benen, zegt Van Overtveldt. “Enerzijds staat het fonds open voor alle lidstaten, anderzijds is het duidelijk de bedoeling om lidstaten die op de rem staan, met geld over de streep te trekken. Het fonds dreigt een grabbelton te worden die de lidstaten verdeelt.”




6 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Désiré Van Nieuwenhuyzen

    De realiteit zal uiteindelijk uitwijzen dat die hele klimaathysterie niets anders is dan een gigantische verspilling van tijd, energie, kansen en financiële middelen. En eigenlijk ook van geloofwaardigheid.

  • Dominique Hermys

    Heb net gelezen dat waterstof teveel plaats in neemt voor een auto. Was een artikel over het langer openhouden van de jongste kerncentrales.

  • Frédéric Bastiat

    De ECB zal nog duizenden miljarden bijcreëren uit het niets en alle spaarzame mensen, dus milieuvriendelijke mensen, armer maken, zoals Draghi de laatste 7 jaren heeft gedaan, reële inflatie, want geldcreatie, van 20 procent per jaar.

  • Filiep Lapeire

    Het is toch wel heel gemakkelijk om te weten waar Europa het geld zal halen, bij de werkende Europeaan.

  • Baldr VanHoek

    Ja wel gek dat het altijd wachten is op Europa. Men weet wat de Green Deal zal worden waterstof. Alleen merk je geen acties bij de lidstaten waaronder België die nochtans leidinggevend zijn als men ‘een Chinese inspanning’ in beleid voert. Helaas is Belgie en vooral Vlaanderen bezit met niet economisch en niet sociale thematieken zoals geldverdelen onder politici en het organiseren van geen samenwerking waardoor we geen regering hebben: navelstaren in Vlaanderen.