De echte redenen voor de milieucrisis: “Onze levensstijl gebaseerd op overvloed moet veranderen”

"De echte redenen voor de milieucrisis? Overconsumptie en obsessieve groei."
iStock "De echte redenen voor de milieucrisis? Overconsumptie en obsessieve groei."
Technologie zal ons helpen oplossingen te vinden voor de klimaat- en voedselcrisis. “Maar de technologie alleen zal niet volstaan, we hebben ook verregaande veranderingen nodig van onze huidige levensstijl.” Dat concluderen wetenschappers in een Australisch onderzoek.

Het rapport van de Universiteit van New South Wales (UNSW) in Australië, verscheen dinsdag in Nature Communications en draagt de titel ‘Wetenschappers waarschuwen voor Overvloed’. De onderzoekers analyseerden eerdere wetenschappelijke studies die de relatie bekeken tussen rijkdom, economie en de impact daarvan op verschillende maatschappelijke fenomenen.

Hun conclusie is duidelijk: technologie zal ons een heel eind op weg helpen, maar enkel als we bereid zijn om onze huidige levensstijl en ons economisch systeem verregaand te veranderen.

Groeigerichte economieën

“Recent hebben wetenschappers uitstekend werk verricht bij het beschrijven van de gevaren waarmee onze natuurlijke wereld wordt geconfronteerd door crises van klimaat, biodiversiteit en voedselsystemen, om er maar een paar te noemen”, zegt hoofdauteur Tommy Wiedmann van UNSW Engineering.

“Geen van hun waarschuwingen heeft het echter expliciet over de rol van groeigerichte economieën en het voortdurende streven naar meer welvaart. In de waarschuwing van onze wetenschappers identificeren we de onderliggende krachten van overconsumptie en beschrijven we de maatregelen die nodig zijn om het economische groeiparadigma aan te pakken.” 

Innovatieve verbeteringen kunnen geen gelijke tred houden met onze steeds toenemende consumptie

Tommy Wiedmann van UNSW Engineering

Levensstijl aanpassen

“De belangrijkste conclusie uit onze analyse is dat we niet alleen op technologie kunnen vertrouwen om existentiële milieuproblemen, zoals klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en vervuiling, op te lossen. Onze levensstijl gebaseerd op overvloed moet veranderen”, zegt Wiedmann.

“Technologie kan ons helpen om efficiënter te verbruiken, bijvoorbeeld door energie of grondstoffen te besparen, maar deze innovatieve verbeteringen kunnen geen gelijke tred houden met onze steeds toenemende consumptie”, zegt hij.

Coauteur Julia Steinberger, van de Universiteit van Leeds, zegt dat welvaart vaak wordt voorgesteld als iets om naar te streven. “Maar ons artikel heeft aangetoond dat het eigenlijk gevaarlijk is en leidt tot vernietiging op planetaire schaal. Om onszelf te beschermen tegen de steeds erger wordende klimaatcrisis moeten we ongelijkheid verminderen en anders kijken naar het idee dat rijkdom inherent goed is.”

Ontkenning

De onderzoekers stellen dat het de welvarende burgers van de wereld zijn die verantwoordelijk zijn voor de meeste milieuschade. Zijn vormen volgens hen ook het centrum van de oplossing voor een veiligere toekomst.

“De consumptie van welvarende gezinnen wereldwijd, is verreweg de sterkste determinant, en de belangrijkste aanjager van wereldwijde milieuproblemen en de sociale effecten daarvan”, zegt coauteur Lorenz Keysser van ETH Zürich.

“Ik word vaak gevraagd om hierover te praten op bijeenkomsten. Meestal zeg ik dat wat we zien of associëren met onze huidige milieuproblemen - auto’s, stroom en vliegtuigen bijvoorbeeld - slechts het topje is van onze persoonlijke ijsberg”, zegt Keysser. “Het zijn alle spullen die we consumeren en de vernietiging van het milieu om die spullen te maken, die het verzonken deel van de ijsberg vormen. Helaas, eens we dit begrijpen, zijn de gevolgen voor onze persoonlijke levensstijl vaak zo confronterend, dat ontkenning in werking treedt.”

We dienen onze economieën te gaan beheren op een manier die ons klimaat en onze natuurlijke hulpbronnen beschermt; ook al betekent dit minder, geen of zelfs negatieve groei

Tommy Wiedmann van UNSW Engineering

Groene groei is een mythe

De wetenschappers geven mee dat de verantwoordelijkheid voor de nodige verandering niet enkel bij individuen ligt, maar een brede en structurele aanpak vereisen.

“We moeten onze obsessie met economische groei achter ons laten”, zegt Wiedmann. “We dienen onze economieën te gaan beheren op een manier die ons klimaat en onze natuurlijke hulpbronnen beschermt; ook al betekent dit minder, geen of zelfs negatieve groei.”

Ten slotte zijn de onderzoekers ook scherp voor begrippen als groene of duurzame groei, die ze een “mythe” noemen.

Bevolkingsgroei

“Zolang er groei is, zowel economisch als op vlak van populatie, kan technologie de impact daarvan niet langer beperken. De algehele impact op het milieu zal alleen maar toenemen”, zegt Wiedmann. Manieren om veranderingen in levensstijl af te dwingen zien ze onder meer in het verminderen van de overconsumptie door de superrijken, onder meer via een aangepast belastingbeleid.

“Voorstanders van 'degrowth’ gaan nog een stap verder en suggereren een radicale sociale verandering die ons wegleidt van kapitalisme naar andere vormen van economisch en sociaal bestuur”, zegt Wiedmann. “Beleid kan dan onder meer zaken inhouden als ecotaks, groene investeringen, herverdeling van vermogen door middel van belastingheffing en een maximum inkomen, een basisinkomen en verkorte werktijden.”

Lees ook: Vulkaanuitbarsting in Alaska leidde 2.000 jaar geleden tot kou, honger en ziekten in Rome (+)




25 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Gino Denil

    We kunnen waarschijnlijk dezelfde levensstijl aanhouden als we dat zouden doen met duurzame producten in de plaats van met onze huidige wegwerp producten. Een antieke massieve tafel ging honderden jaren mee, meerdere generaties. Producten maken die nagenoeg onverslijtbaar zijn kan. Maar dat past niet in het huidige neoliberale model van winstmaximalisatie.

  • Freddy De Vos

    Overconsumptie is idd een probleem, maar wat er daarna met het afval gebeurd is belangrijker. Veel afval wordt gedumpt in de zee of arme landen, net zoals onze oude dieselwagens die nu rondrijden in één of ander ontwikkelingsland.

  • Geert Tamsyn

    We zijn niet met te veel, we leven als te veel. Wordt hier nog maar eens bevestigd.

  • Gilles Glorieux

    In de meest welvarende landen heeft de mens het gevoel met de natuurlijke wereld verloren. Het besef dat alles dat we gebruiken en verbruiken ooit aan zijn natuurlijke limiet gaat komen, en nu zeker door de overbevolking is bij de meesten nog niet doorgedrongen. Ik zie de mentaliteit van de doorsnee wereldbewoner ook niet veranderen ten gunste van het milieu. En waarom moeten bepaalde beroepen zoveel geld verdienen? Voetballers, acteurs, CEO's... die kunnen het toch allemaal met minder doen.

  • william Masson

    Overbevolking is dus niet het probleem volgens deze ‘geleerden’ het heeft géén belang , enkel voor uw stem, met hoeveel je bent zolang je niets consumeert. Dus geef maar van Jetje , kweek als ratten en stem vooral Op een milieupartij .