Absoluut dramatisch: op 50 jaar tijd drie miljard vogels verdwenen in Noord-Amerika (en is het in België ook zo erg?)

De Yellow warbler of gele zanger is een trekvogel en trekvogels zijn er in het algemeen steeds minder.
Getty Images/iStockphoto De Yellow warbler of gele zanger is een trekvogel en trekvogels zijn er in het algemeen steeds minder.
In een halve eeuw is de vogelpopulatie drastisch afgenomen in Noord-Amerika. Canada en de VS tellen ruim drie miljard vogels minder. Die alarmerende cijfers komen naar voor in een studie die gisteren werd gepubliceerd in het gerenommeerde vakblad Science. De wetenschappers trekken aan de alarmbel. In Europa en in ons land is het al niet veel beter gesteld.

Het team van Amerikaanse en Canadese onderzoekers, onder leiding van ornitholoog Kenneth Rosenberg van de Cornell University, analyseerde gegevens van verschillende langlopende monitoringprogramma’s in Noord-Amerika. Sommige metingen gaan zelfs terug tot 1970. Binnen zo’n monitoring tellen vogelaars in het voorjaar op vaste locaties welke vogels ze tegenkomen en in welke aantallen. De conclusies van de omvangrijke studie zijn alarmerend.

Vogels in Noord-Amerika verdwijnen aan een schrikbarend snel tempo. De totale vogelpopulatie in de landen is sinds 1970 met 29 procent afgenomen. Het zou gaan om in totaal bijna 3 miljard vogels.

Volgens de wetenschappers komt dat onder meer doordat de gebieden waar de vogels graag leven verdwijnen. Ook de insecten die van levensbelang zijn voor vogels, worden uitgeroeid door onder meer landbouwchemicaliën. Zelfs de jacht op vogels door huiskatten vormt een steeds groter probleem.

“Vogels verkeren in crisis”

“De vogels verkeren in een crisis”, stelt een van de wetenschappers.

Opvallend: de grootste verliezen zijn niet te zien bij de zeldzame soorten, maar juist bij bijna alle ‘gewone’ vogels. Het gaat om onder meer mussen, zwaluwen, merels, lijsters en vinken. Ook zijn er steeds minder trekvogels, kustvogels en weidevogels.

Toch is er ook een lichtpuntje: roofvogels, zwanen, eenden en ganzen doen het dan weer beter. Hun aantallen namen sinds 1970 met 13 procent toe.

Hoe vergaat het de vogels in België?

“Een oefening op dergelijke schaal en over zo’n lange tijdspanne is in België nog niet gemaakt”, stelt Marc Herremans, directeur van de studiedienst van Natuurpunt.

We kunnen Noord-Amerika niet een op een vergelijken met België of (West-)Europa, maar toch zien we hier ook vergelijkbare cijfers. “Het is duidelijk dat het vogelbestand vooral in het midden van vorige eeuw in West-Europa - net zoals in Noord-Amerika trouwens - een grote klap heeft gekregen”, aldus Herremans. “Die grote achteruitgang is vooral te wijten aan de intensivering van de landbouw, het ongebreideld gebruik van pesticiden en het onzorgvuldig omspringen met de open ruimte in het algemeen en de natuur in het bijzonder.”

In Vlaanderen is Natuurpunt (samen met INBO) sinds 2007 op gestandaardiseerde wijze het broedvogelbestand aan het opvolgen. “In de laatste twintig jaar is de evolutie van het vogelbestand eerder stabiel tot licht negatief”, klinkt het, maar met grote verschillen tussen soorten.

Zorgenkindjes

“Wat daarbij opvalt, is dat akkervogels en weidevogels het bijzonder moeilijk hebben”, vertelt Herremans. Dat zijn echt de zorgenkindjes. “Hun aantal neemt af door de intensivering van de landbouw, verdroging, vermesting en het gebruik van pesticiden. Dergelijke vogels hebben steeds minder geschikt gebied om te broeden.” Ook veel soorten die in Afrika gaan overwinteren nemen sterk in aantal af.

Bosvogels daarentegen doen het over het algemeen beter. “Dat komt omdat onze bossen ouder en gevarieerder worden, bv. omdat goed bosbeheer inzet op meer gemengde bossen met meer inheemse soorten. Bovendien zijn de oudere tuinwijken van kort na de tweede wereldoorlog ondertussen meestal uitgegroeid tot redelijk bosrijke structuren.”

Toekomst

Of het ooit nog terug kan worden zoals half vorige eeuw is heel onzeker volgens Herremans. “Daarvoor is er gewoon te veel ruimte en habitat verloren gegaan ondertussen. Aan de kwaliteit van wat overblijft kan wel gewerkt worden en ook habitat herstel is mogelijk, maar vaak moeizaam en duur. “

“Hoeveel we kunnen terugkrijgen hangt dus vooral af van hoeveel we daarin investeren. Maar de eerste zorg is nog steeds het stoppen van de afname. Aan een algeheel herstel zijn we nog niet toe”, besluit hij.




14 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Ian Vandenbossche

    Door oa de buxus rups wordt nu ook in onze tuinen kwistig met vergif gespoten. Vogels eten die vergiftigde rupsen op of geven die aan hun kinderen. Zelfde met massaal toegenomen slakken populatie, maar daar zijn dan weer de egels slachtoffer.

  • Moehmena Rahous

    Doemdenken-berichten trekken aandacht. Er zijn weer wolven, slechtvalken, bevers, enz... Wij krijgen in ons stadsrand tuintje 's avonds bezoek van 2 tot 3 egels, jaarljks. Er zitten massa's (20 tot 30 op hetzelfde ogenblik) mezen in, 10-tallen groenlingen en vinken, veel duiven en bosduiven, af en toe roodborstjes, winterkoninkjes, spechten, mussen. We hebben bijen, grote en kleine vos, koolwitjes, dagpauwoog, atalanta, distelvlinders, enz... op onze vlinderstruik. Zelfs een bron libelle!

  • Moehmena Rahous

    Doemdenken-berichten trekken aandacht. Er zijn weer wolven, slechtvalken, bevers, enz... Wij krijgen in ons stadsrand tuintje 's avonds bezoek van 2 tot 3 egels, jaarljks. Er zitten massa's (20 tot 30 op hetzelfde ogenblik) mezen in, 10-tallen groenlingen en vinken, veel duiven en bosduiven, af en toe roodborstjes, winterkoninkjes, spechten, mussen. We hebben bijen, grote en kleine vos, koolwitjes, dagpauwoog, atalanta, distelvlinders, enz... op onze vlinderstruik. Zelfs een bron libelle!

  • Tuur Tureluur

    Kouwen eten de eieren van kleinere vogeltjes. Die kouwen worden steeds talrijker en agressiever. Hoog tijd om ze van de lijst met bedreigde diersoorten te schrappen.

  • Gino De Neef

    En opnieuw hebben ze iets gevonden maar geen enkel bewijs dat dit ook maar iets met door de mens veroorzaakte klimaatverandering te maken heeft