Aarde verandert stilaan in 'Planeet Plastic'

thinkstock
Wetenschappers aan de Universiteit van Californië hebben berekend dat tot op heden al 8,3 miljard ton plastic werd geproduceerd. Dat is even zwaar als een miljard olifanten of 822.000 keer de Eiffeltoren. Het grote probleem is echter dat plastic, een erg duurzaam product, vaak slechts voor een heel korte periode wordt gebruikt en vervolgens op de vuilnisbelt of in de natuur belandt.

"We stevenen rechtstreeks af op 'Planeet Plastic' en als we niet in een dergelijke wereld willen leven, dan zullen we moeten nadenken hoe we sommige materialen, vooral plastic, gebruiken," zegt Dr. Roland Geyer aan BBC News.

In een studie die werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Science Advances onderzochten Geyer en zijn collega's aan de universiteit van Californië in Santa Barbara voor het eerst hoeveel plastic er de voorbije jaren werd gepubliceerd, hoe het materiaal in al zijn vormen wordt gebruikt en waar het belandt.

Enkele belangrijke cijfers:

- Er werd sinds het begin van de productie 8,3 miljard ton plastic vervaardigd
- De helft daarvan werd pas in de voorbije dertien jaar vervaardigd
- De productie steeg van twee miljoen ton in 1950 tot 400 miljoen ton in 2015
- 6,3 ton plastic werd ondertussen alweer weggeworpen
- Van het weggeworpen plastic werd ongeveer 9 procent gerecycleerd, 12 procent werd verbrand. De overige 79 procent belandde op vuilnisbelten, in de natuur en in oceanen
- Verpakkingen vormen het grootste aandeel van het kortetermijngebruik
- Het langetermijngebruik is vooral terug te vinden in de bouwsector en in de machinebouw
- Recyclage van plastic in 2014: Europa (30%), China (25%), VS (9%)

Verwerking plasticafval

Plastic is een heel veelzijdig en duurzaam product, dat vandaag terug te vinden in alles van voedselverpakking tot kledij, voertuigonderdelen en brandvertragers. Maar in geen enkele van die toepassingen wordt gebruik gemaakt van biologisch afbreekbaar plastic.

De enige manier om plastic permanent te doen verdwijnen is door het te verhitten: via een decompositieproces dat pyrolyse heet, of door eenvoudige verbranding, maar dat ligt moeilijk wegens gezondheids- en uitstootregels.

thinkstock

Duizenden jaren

Er is momenteel genoeg plasticafval om een land ter grootte van Argentinië mee te bedekken, zeggen de onderzoekers. Als de huidige trends zich doorzetten, zal er tegen 2050 naar schatting zo'n twaalf miljard ton plasticafval op vuilnisbelten en in oceanen beland zijn.

"De meeste plastics breken niet af op een goede manier, dus het plasticafval dat de mens heeft geproduceerd kan nog honderden of zelfs duizenden jaren achterblijven," zegt professor Jenna Jambeck, die eveneens deel uitmaakt van het onderzoeksteam.

Jambeck en  haar collega's berekenden dat jaarlijks acht miljoen ton plastic in de oceanen belandt.

"Het plasticafval dat de mens heeft geproduceerd kan nog honderden of zelfs duizenden jaren achterblijven."

Professor Jenna Jambeck

Debat nodig

De onderzoekers hopen dat hun analyse het debat over het gebruik van plastics zal aanwakkeren. "Onze leuze is: je kunt niet beheren wat je niet meet," legt dr. Geyer uit. "Dus het is onze visie om de cijfers vrij te geven zonder de wereld te vertellen wat de wereld zou moeten doen, maar om een echte, gemeenschappelijke discussie te starten."

Een albatross die stierf door teveel plastic in zijn maag.
Chris Jordan. Een albatross die stierf door teveel plastic in zijn maag.

Tsunami aan plastic

Uit een recente studie blijkt dat negen op tien zeevogels vandaag de dag plastic in hun spijsverteringsstelsel hebben. Sommige albatrossen en pijlstormvogels hadden zelfs bijna 3000 stukken plastic - goed voor 8 kg in totaal - in hun maag. Aangezien de vogels het plastic niet kunnen verteren, komen ze uiteindelijk om van de honger.

Dr. Erik van Sebille van de Universiteit van Utrecht monitort als oceanograaf het plastic in onze oceanen. "We worden geconfronteerd met een tsunami aan plasticafval en we moeten het aanpakken," zegt hij. "De globale afvalindustrie moet wakker worden en ervoor zorgen dat de steeds groter wordende hoeveelheid plastic niet in het milieu belandt."

"Er is een radicale omwenteling nodig in de manier waarop we met plasticafval omgaan," aldus van Sebille. "Volgens de huidige trends zal het tot 2060 duren voor er meer plastic wordt gerecycleerd dan er op de vuilnisbelt belandt en verloren gaat in het milieu. Dat is duidelijk veel te traag. We kunnen niet zo lang wachten," vertelt hij aan BBC News.

"De globale afvalindustrie moet wakker worden en ervoor zorgen dat de steeds groter wordende hoeveelheid plastic niet in het milieu belandt."

Dr. Erik van Sebille, Universiteit van Utrecht