"Water wordt schaars, voedselprijzen verdubbelen mogelijks"

Dieren drinken water in de door droogte getroffen Afar regio in Ethiopie.
anp Dieren drinken water in de door droogte getroffen Afar regio in Ethiopie.
De groeiende populatie en daaruit voortvloeiende grotere vraag naar voedsel kan al binnen enkele jaren leiden tot een verdubbeling van de voedselprijzen. Belangrijkste oorzaken: klimaatverandering, waterschaarste en het verdwijnen van landbouwgrond. Dat blijkt uit een rapport van Global Foodprint Network (GFN) in samenwerking met de Verenigde Naties.

Vooral de stijgende vraag naar producten met een grote ecologische voetafdruk, zoals vlees, in opkomende economieën als India en China draagt bij aan de stijging van de voedselprijzen."Tot nu toe konden landen de voedselproductie opschroeven als er een tekort ontstond, maar dat wordt steeds moeilijker omdat er minder grond en water beschikbaar is'', zegt Martin Halle, politiek analist bij GFN tegen Reuters. Het logische gevolg is een stijging van de voedselprijzen.

- Het onderzoek bestaat uit een grootschalige analyse van data uit 110 landen. 

Meer inkomen, minder water
De agrarische sector verbruikt wereldwijd 70 procent van al het drinkbare water. In ontwikkelingslanden is dit zelfs 90 procent. Dit percentage daalt niet, omdat de vraag naar vlees, zuivelproducten en fruit stijgt in deze gebieden. Dit is een direct gevolg van de economische ontwikkeling in die landen, waardoor de bevolking meer te besteden heeft. 

De vraag naar water zal de aankomende jaren in alle sectoren stijgen. De daardoor toenemende schaarste betekent een hogere waterprijs, die door boeren wordt doorberekend. Noord-west India, Noord-oost China, en grote delen van de Verenigde Staten worden volgens de onderzoekers het hardst getroffen.

Droogte
Halle noemt extreme droogte als belangrijkste oorzaak voor hedendaagse voedselschaarste. "Vooral de combinatie van klimaatverandering, het tekort aan land en waterschaarste veroorzaakt problemen'', zegt hij.

De effecten van langdurige droogte zijn nu al te zien in zuidelijk Afrika. In 2015 bereikte de prijs van een kilo maïs recordhoogtes in Zuid-Afrika. Oorzaak was de uitblijvende regen in maïsproducerende gebieden.

Ook is er door de droogte steeds minder vruchtbaar land beschikbaar voor boeren in de getroffen gebieden. Er verdwijnt daarnaast veel land door toenemende verstedelijking. Steeds meer grond wordt bebouwd om tegemoet te komen aan de vraag naar woonruimte. In 2030 zal het aantal mensen dat in stedelijk gebied woont met 175 procent zijn gestegen. Om al die mensen te voeden is het dubbele aan landbouwgrond nodig dan dat nu in gebruik is.

Uitstoot
Verrassend genoeg stuwt ook het tegengaan van klimaatverandering de voedselprijzen op. De CO2-uistoot van de agrarische sector bedraagt 14 procent. Volgens het onderzoek stijgt dat percentage de aankomende jaren naar ruim 30 procent. Nu er harde afspraken zijn gemaakt over de maximale uitstoot zullen ook boeren op milieuvriendelijkere manieren moeten gaan werken. Een waarschijnlijk gevolg is een daling van de voedselproductie.  

De vraag naar biobrandstoffen is ook een belangrijke oorzaak van de stijgende voedselprijzen. Veel graan en mais wordt niet meer geproduceerd als voedsel, maar als brandstof. Hierdoor nemen de graan- en maisvoorraden snel af, terwijl de vraag ernaar alleen maar groeit. 
   
Crisis
De laatste wereldwijde voedselcrisis vond plaats in 2007 en 2008. Prijzen van basisvoedsel zoals graan en rijst stegen in korte tijd met 80 procent vanwege mislukte oogsten de jaren daarvoor. De crisis leidde toen tot politieke onrust in Noord Afrika, het Midden Oosten en Azië.

De onderzoekers waarschuwen dat de door hen voorspelde voedselschaarste opnieuw kan leiden tot extreme prijsstijgingen en politieke onrust in ontwikkelingslanden.

India. Nu al eist de droogte in veel regio's zijn tol.
afp India. Nu al eist de droogte in veel regio's zijn tol.