Derde terminale patiënte kankervrij verklaard na experimentele immunotherapie

AFP
Wetenschappers hebben een derde casus beschreven van een patiënte die aan een ongeneeslijk geachte borstkanker leed en inmiddels kankervrij is verklaard. De vrouw genas na een nog experimentele maar veelbelovende adoptieve celtherapie.

De twee andere patiënten die eerder al met dezelfde methode hun dodelijke ziekte hadden overleefd, Melinda Bachini uit Montana en Celine Ryan uit Michigan, hadden respectievelijk terminale lever- en darmkanker in een vergevorderd stadium. Hun cases zijn al gepubliceerd in 2014 en 2016, maar nu is er in Nature Medicine dus ook nog een derde geval beschreven. De patiënten waren alle drie in behandeling bij het National Cancer Institute (NCI), geleid door Steven Rosenberg. Hij is een van de pioniers in de immuuntherapie, een behandeling die gebruik maakt van de eigen afweercellen van de patiënt om de tumoren aan te vallen.

Voor elk van de drie werd eerst de DNA-sequentie van de tumor bepaald om mutaties op te sporen. Vervolgens testten de artsen welke afweercellen uit de gezwellen de afwijkingen konden herkennen. De geschikte cellen werden in het labo vermenigvuldigd tot miljarden en dan weer ingespoten bij de patiënten. Zo hadden die een veel sterker leger van afweercellen in hun lichaam om de kanker te bestrijden.

Blauwdruk

Deze vorm van immunotherapie zit nog altijd in een experimentele fase, benadrukt Steven Rosenberg. Verscheidene andere patiënten die dezelfde adoptieve celtherapie ondergingen, reageerden er niet op. Toch zijn, volgens Rosenberg, de drie wetenschappelijk beschreven gevallen een soort van 'blauwdruk' in de strijd tegen kankers van interne organen zoals de maag, de slokdarm en de eierstokken. Samen zijn die verantwoordelijk voor de dood van de overgrote meerderheid van de 600.000 patiënten die jaarlijks in de VS aan kanker overlijden. De hele behandeling hangt af van mutaties, aldus Rosenberg. "De mutaties zelf die de kanker veroorzaken zijn de achilleshiel", zegt hij in The Washington Post.

De laatste casus is die van de 52-jarige Judy Perkins, een ingenieur uit Port St. Lucie in Florida. In 2003 kreeg Perkins de diagnose van borstkanker in een erg vroeg stadium en liet ze haar borst amputeren. Tien jaar later had de kanker zich toch verspreid naar andere lichaamsdelen. Geen van de behandelingen sloeg aan. Haar oncoloog gaf haar in 2013 nog maar drie jaar te leven. Perkins schreef zich toen in voor de experimentele behandeling van Steven Rosenberg en begon eraan in 2015.

Leger 'killercellen'

Een van Perkins' verwijderde tumoren had 62 verschillende mutaties. Uit het kwaadaardig gezwel werden ook immuuncellen gehaald, waarvan er enkele in staat waren vier van die afwijkingen te detecteren. Ze werden vermenigvuldigd tot tientallen miljarden. Na haar chemotherapie kreeg Judy Perkins het leger 'killercellen' ingespoten. Vijf maanden later was er geen spoor meer te zien van de kanker op de scans. Het wérkte dus, tot Perkins' eigen verbazing: "Dit blaast mij helemaal weg".

Het team van Rosenberg behandelde op deze heel gepersonaliseerde manier tijdens het experiment meer dan veertig patiënten in vier jaar tijd. Vijftien procent van hen reageerde in min of meerdere mate op de therapie. Maar Perkins was de enige die een 'totaalreactie' had en daarna geen verdere behandeling meer behoefde. Een andere deelneemster, Janice Satterfield uit South Carolina, ging er in augustus 2016 eveneens voor, maar werd het slachtoffer van complicaties en overleed enkele maanden later.

1 op 1 miljoen?

Toch kunnen de drie genoemde succesvolle gevallen van groot medisch belang zijn. Kankerimmunotherapie bleek eerder wel efficiënt bij vergevorderde melanomen en andere kwaadaardige gezwellen - zoals in de longen - met grote aantallen mutaties, maar meestal niet bij kankers ontstaan uit epitheliale cellen met minder afwijkingen.

De studie is volgens Carl June, immuunspecialist aan de University of Pennsylvania, "opvallend" te noemen, maar hij vraagt zich wel af of dit nu een case van "1 op 1 miljoen" is dan wel "een methode waarbij vele vrouwen baat kunnen hebben". Een andere expert, Scott Antonia van het Moffitt Cancer Center in Tampa, stelt dat verder onderzoek zich opdringt: "We zouden nu op dit pad moeten verdergaan".

Melinda en Celine

Bij Melinda Bachini uit Montana, toen 41, werd in 2009 galwegkanker vastgesteld, uitgezaaid naar de lever. Chirurgen sneden twee derde van haar lever weg, maar drie maanden later had ze uitzaaiingen naar de longen. Ze botste online op de experimentele immunotherapie van het NCI en liet zich in 2012 de opgevoerde 'killercellen' injecteren. De gezwellen begonnen al snel te krimpen, maar daarna ook weer te groeien. Ze kreeg opnieuw inspuitingen en opnieuw slonken de tumoren. In de herfst van 2016 volgde ze een ander soort immuuntherapie. Vandaag heeft ze nog enkele vlekjes op haar longen, maar volgens Rosenberg kan dat littekenweefsel zijn.

Celine Ryan uit Michigan leed aan darmkanker en startte met een behandeling in het NCI in 2015. De meeste tumoren verdwenen, maar één hardnekkige in haar long niet en verergerde zelfs nog. Ze moest opnieuw onder het mes. Vandaag is ze inmiddels nog altijd kankervrij, bevestigt Rosenberg.

Judy Perkins hoopt dat ook zij helemaal genezen is, maar ze durft dat nauwelijks luidop te zeggen. Ze beseft dat de kanker "morgen kan terugkeren", schrijft The Washington Post

Hoop is er gelukkig wél, ook in wetenschappelijke kringen.




3 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • rudy moerkerke

    ze zouden beter ook eens experimenteren met cannabis

  • willy verbeeck

    immunotherapie is de enige goede behandeling tegen kanker. Hopelijk evolueert dat erg snel, al zal dat niet eenvoudig zijn, maar we blijven hopen.

  • Frank Louman

    De wereld is zodanig geglobaliseerd dat je als land niet meer op je eigen krachten kan teren. Vroeger waren er honderden meubelmakers , leerbewerkers , klerenmakers en noem maar op. Al die industrie zit in de lage loon landen.