Antibiotica tegen de hoest? “Hoogstens 1 patiënt op de 5 heeft er baat bij”

UAntwerpen coördineerde groot Europees onderzoek naar lageluchtwegeninfecties

Getty Images
Mensen met acute hoest trekken massaal naar de huisarts, die vervolgens bijna even massaal antibiotica voorschrijft. Uit een grootschalig onderzoek blijkt dat hoogstens één op de vijf patiënten baat kan hebben bij die antibiotica. “Bijna de helft van de lageluchtweginfecties heeft een virale oorzaak, en antibiotica werken niet tegen virussen”, zegt Dr. Greet Ieven (UAntwerpen) bij de start van de ‘World Antibiotic Awareness Week’.

Acute hoest is een van de meest voorkomende redenen om een huisarts te raadplegen en voor huisartsen om antibiotica voor te schrijven, geneesmiddelen die enkel werken tegen bacteriën. Omwille van praktische redenen was het tot op heden niet haalbaar noch betaalbaar om bij al deze patiënten microbiologisch onderzoek uit te voeren om de ziekteverwekkers te identificeren. Daarom wist de wetenschap weinig over de precieze oorzaken van lageluchtweginfecties in de huisartspraktijk.

Europees onderzoek

Daar brengt een grootschalig Europees onderzoek nu verandering in. Zestien huisartsenonderzoeksnetwerken in dertien Europese landen onderzochten gedurende drie opeenvolgende winterperiodes samen 3.104 volwassen patiënten. Bij slechts één op vijf van deze patiënten (21%) werd één van de klassieke, gekende bacteriën gevonden als oorzaak van de luchtweginfectie. Bij slechts 5% van alle patiënten ging het om de belangrijkste bacteriële verwekker, nl. Streptococcus pneumoniae of de pneumokok. 

Doorgaans virussen

Een virale oorzaak werd daarentegen vastgesteld bij bijna 50% van de patiënten: voornamelijk rhinovirussen, vooral oorzaak van verkoudheden, influenza of griepvirus en coronavirussen, eveneens belangrijke oorzaken van bovenste luchtweginfecties. “Dit onderzoek bewijst dat de meerderheid van de lageluchtweginfecties die worden gezien door de huisarts, worden veroorzaakt door een of meerdere virussen”, zegt Dr. Greet Ieven (UAntwerpen, Vaccin en Infectieziekten Instituut). “Antibiotica zijn niet werkzaam tegen virussen, en hoeven in de meerderheid van de gevallen dus niet voorgeschreven te worden. Hoogstens 1 op 5 patiënten heeft potentieel baat bij een behandeling met antibiotica: indien antibiotica toch nodig zijn kunnen best smalspectrumantibiotica worden voorgeschreven.”

Dr. Samuel Coenen (UAntwerpen, Vaccin en Infectieziekten Instituut) licht toe: “Hoewel het in de dagelijkse huisartsenpraktijk moeilijk blijft om virale van bacteriële infecties te onderscheiden, toonde eerder onderzoek bij dezelfde patiënten al aan dat de voordelen van een behandeling met antibiotica niet opwegen tegen de nadelen. Worden toch antibiotica voorgeschreven, dan bevelen de Belgische richtlijnen terecht amoxicilline aan.”




4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • mich lee

    Welke gezonde mens (niet chronisch ziek) gaat er voor een valling naar de dokter, en nog erger, welke dokter schrijft daar antibiotica voor. Ik heb ook een valling gehad, na een weekje gaat dat vanzelf over na kilo's zakdoeken en thee om de keel te verzachten. Lastig ja, storend voor de collega's, ja, maar daarvoor naar de dokter gaan of thuis blijven????

  • rik lagrou

    Er bestaat een oud middeltje om op borst smeren Blauw potje met groen deksel !!met water oplossen om verse geur in huis die luchtwegen Aan verwarming hangen!!

  • Philomena Vanderweyen

    Heb het echt getroffen met mijn huisarts,die schrijft alleen in uiterste gevallen antibiotica voor,wanneer ik te lang gewacht heb om hem te raadplegen,en het over een bacteriële infectie gaat.

  • chris delanghe

    Dat het eigenlijk niet werkt is van geen belang. Dat weten de meesten al heel lang. Het is wel heel goed voor de pharma. Dàt weten ze daar ook al heel lang. Goed dat ze daar nu een grote europese studie omtrent gemaakt hebben om dat nog eens te bevestigen. En wat gaat er nu veranderen? Of moeten ze daar ook nog eerst een grote studie rond maken?