Kan griep op een dag voorkomen worden zonder vaccin?

THINKSTOCK
Griep voorkomen zonder een vaccin: volgens Amerikaanse onderzoekers is het mogelijk. Bij onderzoek op longcellen van muizen en mensen slaagden ze erin een preventieve reactie op te wekken, zonder de gebruikelijke triggers, zoals het griepvirus zelf.

Het griepvaccin moet elk jaar aangepast worden omdat het virus voortdurend muteert. Daarom zoeken Jacob Yount van Ohio State University en zijn team naar een alternatief. "Wat we doen, is een fundamenteel proces aanpakken dat niet specifiek is voor een bepaalde stam van het griepvirus", zegt hij in het wetenschappelijke blad PLOS Pathogens, waarin de studie verscheen.

Dat kan door de aanmaak van een eiwit te stimuleren dat griep bestrijdt. Van het eiwit IFITM3 (interferon-induced transmembrane protein 3) is geweten dat het effectief is tegen álle griepstammen. In natuurlijke omstandigheden wordt het eiwit pas in grote hoeveelheden geproduceerd als het griepvirus al aanwezig is. Maar de manier waarop het het virus aanvalt - door het in te sluiten en te voorkomen dat het zich verspreidt - betekent dat een preventieve toename ervan zou voorkomen dat de infectie opduikt.

THINKSTOCK

"Gigantische ontdekking"

Om dat te doen, zo ontdekten de wetenschappers, moeten ze een ander eiwit het zwijgen opleggen. Alle cellen in ons lichaam produceren namelijk voldoende IFITM3, maar het eiwit heeft een korte levensduur. Als een cel geen nood ziet om een virus te bestrijden, wordt het eiwit afgebroken door het enzym NEDD4. Dat enzym, ook een eiwit, bleek de sleutel in Younts werk.

Door te voorkomen dat het enzym zijn werk deed, zo ontdekten Yount en collega's bij experimenten op menselijke en muizencellen, nam de hoeveelheid IFITM3-eiwitten in de cellen toe en ontstond een betere weerstand tegen griepinfectie. "Het is een gigantische ontdekking dat je geen infectie nodig hebt om de hoeveelheid IFITM3 te verhogen. De stabiele staat van het eiwit volstaat om het virus te voorkomen als je NEDD4 uitschakelt."

Hoe en wanneer dat zou moeten gebeuren, is nog een open vraag. Muizenembryo's overleven niet zonder het enzym; het is dus noodzakelijk voor de ontwikkeling van foetussen. Daarom test Yount momenteel de effecten van het onderdrukken van NEDD4 op volwassen muizen.

De onderzoekers gingen daarbij al aan de slag met experimentele medicijnen. Een middel voor menselijk gebruik is nog jaren weg, maar op lange termijn willen de wetenschappers een methode ontwikkelen die ook bij de mens griepinfecties kan voorkomen, zonder dat daar een vaccin voor nodig is.

De manier waarop het eiwit het virus aanvalt - door het in te sluiten en te voorkomen dat het zich verspreidt - betekent dat een preventieve toename infectie zou voorkomen