Hubble-telescoop fotografeert cluster van honderden sterrenstelsels

NASA, ESA, and J. Lotz & HFF Team
Hubble is er weerom in geslaagd een adembenemend beeld te maken. De telescoop, die gezamenlijk beheerd wordt door NASA en ESA, bracht Abell 370 in beeld: een cluster van sterrenstelsels zo'n vier miljard lichtjaren van ons verwijderd. De foto biedt ook inzicht in een uitzonderlijk fenomeen: de zwaartekrachtlens. Het verschijnsel werd voor het eerst geopperd door Albert Einstein in zijn relativiteitstheorie.

Het immense cluster is een combinatie van sterrenstelsels in verschillende vormen. De grote, witte, ellipsvormige stelsels op de foto zijn de grootste: zij bevatten elk honderden miljarden sterren. Spiraalvormige sterrenstelsels, zoals onze Melkweg, hebben jongere sterren en zijn blauwachtig van kleur.

Tussen de stelsels heen bespeuren we mysterieus uitziende blauwe lichtbogen. Dit zijn in werkelijkheid verstoorde beelden van verafgelegen sterrenstelsels achter het cluster.

Ze zijn te zwak om rechtstreeks door Hubble waargenomen te kunnen worden. In de plaats daarvan fungeert het cluster als een gigantische ruimtelens die het beeld van de achterliggende sterrenstelsels vergroot en uitrekt. De zwaartekracht binnen het cluster doet het licht van de achterliggende stelsels afbuigen. Dat fenomeen heet de zwaartekrachtlens. De collectieve zwaartekracht van alle sterren en materie in het cluster verbuigen de ruimte en hebben daardoor een invloed op het licht dat door het cluster richting aarde passeert.

Abell 370 ligt op ongeveer vier miljard lichtjaren van de aarde in het sterrenbeeld Walvis. De regio was in 2009 al in beeld gebracht, maar op de nieuwe foto zijn veel meer sterrenstelsels te zien aan een hogere resolutie.

Dankzij de zwaartekrachtlens kunnen astronomen verafgelegen sterrenstelsels bestuderen. Op deze foto is een sterrenstelsel te zien dat meer dan dertien miljard jaar oud is en kort na de geboorte van ons universum werd gevormd.

De foto zelf was een werk van lange adem: er waren meer dan 630 uren opname en meer dan 560 omwentelingen rond de aarde voor nodig.