Hoe komt het dat een liedje in je hoofd blijft hangen?

Dr. Henkjan Honing doet de drie basisingrediënten van een potentiële wereldhit uit de doeken

THINKSTOCK
De hele dag met dat ene hitje in je hoofd zitten. Vervelend, maar voor veel muziekproducenten wel de ultieme droom. Wat maakt nu dat het ene nummer zo makkelijk blijft hangen, terwijl een ander zo weer door de mazen van het net der herinneringen glipt? Muziekwetenschapper dr. Henkjan Honing van de Universiteit Amsterdam zet de drie basisingrediënten voor een wereldhit op een rijtje.

Een eerste aspect heeft te maken met herkenning, zo zegt hij. "We herkennen muziek erg snel, in minder dan een tiende van een seconde kunnen we al weten of een stuk klassiek, dan wel jazz of rock is." Muziek heeft dus een erg intieme relatie met ons geheugen. Een tweede aspect dat erg belangrijk is in de creatie van een potentiële hit is herhaling.

Wanneer een bepaalde opeenvolging van noten meermaals in een lied
terugkomt, percipiëren we het vaak als mooier dan wanneer er een eerder willekeurige volgorde aangehouden wordt. Hits zitten dan ook niet zelden vol herhalingen. Als derde aspect haalt Honing iets aan dat hijzelf definieert als zijnde de 'haak' in de muziek: het stuk uit het geheel waarop je het lied onmiddellijk herkent, en waar je - wanneer je in spontaan zingen zou uitbarsten - het stuk ook zou aanvatten.

De haak

Wat nu precies maakt dat sommige fragmenten beter als 'haak' fungeren dan andere, daar hebben muziekwetenschappers voorlopig nog het raden naar. Om dat achterliggend principe wat nader te onderzoeken, ontwikkelden Honing en zijn collega's een speciaal programma. In dat programma krijgen luisteraars verschillende muziekfragmenten te horen. Er wordt hen gevraagd om van zodra ze het nummer herkennen, op een knop te drukken. Om te controleren dat het geen vals alarm is, en participanten niet te snel afdrukken, wordt hen vervolgens gevraagd het nummer ook te zingen. Op basis van de resultaten hopen Honing en co meer inzicht te krijgen in de zogenaamde 'muziekhaak'.

Dopamine

Als laatste en aanvullend aspect haalt Honing aan dat we tijdens het luisteren van muziek naar bepaalde noten toeleven. Ons lichaam maakt daarbij een bepaalde hoeveelheid dopamine aan, die vrijkomt op het moment dat we de noten horen die ons het best in het geheugen zitten. Dopamine is een stof die zorgt voor een bepaald gevoel van plezier, en komt ook vrij bij activiteiten als eten en seks. "De gelijklopendheid in de aanmaak van dopamine bij dergelijke levensnoodzakelijke activiteiten en bij het luisteren van muziek, toont aan hoe muziek op uiterst intense en diepgewortelde wijze met ons biologisch systeem verstregeld is", aldus Honing.




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.