Had Geubels gelijk? Worden we onder narcose echt rectaal of vaginaal betast?

Vier, Tim De Backer, Thinkstock
Wie vorig jaar naar 'Geubels en de Belgen' heeft gekeken, herinnert zich ongetwijfeld de straffe bewering dat elke man onder narcose rectale onderzoeken ondergaat. De storm daarover was al even gaan liggen, want de uitspraken van komiek Geubels mag je wel vaker met een korrel zout nemen. Maar de makers van het Radio 1-programma 'Nieuwe Feiten' wilden voor eens en altijd uitsluitsel. Worden we echt zonder toestemming rectaal of vaginaal onderzocht als we vredig slapend op de operatietafel liggen?

Gangbare praktijk in Frankrijk

In Frankrijk is het blijkbaar een gangbare praktijk om patiënten als levende oefenpop te gebruiken voor rectaal of vaginaal onderzoek. 

Dat blijkt uit een rapport dat decanen van de faculteiten geneeskunde deze week aan minister van Volksgezondheid Marisol Touriane overhandigden nadat er in februari ophef was ontstaan over de praktijken. 20 tot 33 procent van de vaginale of rectale onderzoeken worden uitgevoerd door studenten als deel van opleiding zonder dat verdoofde patiënten daarvoor  toestemming hebben gegeven.

"Het gebeurt inderdaad en zelfs op grote schaal in Frankrijk", vertelt reporter Stefan De Vries vanuit Frankrijk op Radio 1. "Een derde van de patiënten zouden daartoe geen toestemming hebben gegeven. De Gynaecologenbond ziet er geen probleem in. Die vindt de ophef puriteins gezever. Ze zeggen geen poppen te hebben die dat goed kunnen simuleren, dus ze moeten hun studenten dat wel laten doen."

"Er zijn natuurlijk ook mensen die het onacceptabel vinden en het zelfs verkrachting noemen." De Franse overheid deelt de verbolgen mening van vele verbouwereerde burgers en grijpt in. "Ze kan niet ingrijpen door straffen uit te delen omdat het veelal gaat om anonieme verhalen. Het is een probleem dat met veel taboes is omgeven en moeilijk te controleren valt. Maar de minister wil alvast dat er een einde aan komt."

Vier, Tim De Backer

"Het gebeurt inderdaad en zelfs op grote schaal in Frankrijk. De Gynaecologenbond ziet er geen probleem in. Die vindt de ophef puriteins gezever."

En in België?

Dagelijkse kost in een buurland dus. Gebeurt het dan ook bij ons? "Ik kan alleen voor eigen huis spreken, maar hier gebeurt het absoluut niet. Het is helemaal niet de bedoeling dat patiënten in hun slaap zonder toestemming onderzoeken zouden ondergaan", zegt Piet Hoebeke, uroloog van het UZ Gent en voorzitter van de vakgroep gynaecologie en urologie.

"Het is ook niet nodig om het te leren. Je hebt oefeningen op poppen waarmee de student kan leren of je kan uitdrukkelijk toestemming vragen aan een wakkere patiënt, waaraan je kan uitleggen wat je aan het doen bent en of je voelt dat er afwijkingen zijn. Dat is de normale gang van zaken."

"Het onder narcose onderzoeken is 'not done' zonder toestemming van de patiënt." Met toestemming kan het dus wel? "We vragen het gewoon niet", aldus de uroloog. "Je hebt geen mensen in slaap nodig om een hele klas voorbij te laten komen om een rectaal onderzoek te doen."

THINKSTOCK

"Het onder narcose onderzoeken is 'not done'. Dat is ethisch onverantwoord."

Vroeger wel

Maar vroeger gebeurde het blijkbaar wel ook bij ons? "Ja", bevestigt de uroloog. "Vroeger was het wel standaard." Het verhaal van Philippe Geubels blijkt in die zin een verhaal van zo'n 25 jaar geleden. "Nu vermijden we dat omdat dit ingaat tegen de integriteit van de patiënt. Het is gewoon ethisch onverantwoord."

"Ik ga ervan uit dat elk opleidingsziekenhuis in Antwerpen, Brussel en Leuven dezelfde houding hanteert. Het is eigenlijk een patiëntenrecht om dit niet te ondergaan. We hebben een zeer goede patiëntenrechtenwetgeving die de patiënt terecht beschermt. Onder andere die praktijken zijn niet toegestaan volgens die wetgeving."

THINKSTOCK

"Vroeger was het wel standaard, ook bij ons."