Grootste onderzoek ooit schetst alarmerend beeld: 1 miljoen soorten dieren en planten met uitsterven bedreigd

Tussen 1980 en 2000 zijn 100 miljoen hectaren aan tropisch woud verdwenen voor de veeteelt in Latijns-Amerika en plantages voor palmolie in Zuidoost-Azië.
Shutterstock Tussen 1980 en 2000 zijn 100 miljoen hectaren aan tropisch woud verdwenen voor de veeteelt in Latijns-Amerika en plantages voor palmolie in Zuidoost-Azië.
Het tempo waaraan dieren en planten uitsterven, ligt minstens enkele tientallen keren hoger dan het gemiddelde in de voorbije tien miljoen jaar — en mogelijk zelfs honderden malen. Dat blijkt uit het grootste onderzoek dat ooit verricht werd naar de wereldwijde biodiversiteit. Die nooit geziene vernietiging van de natuur wordt veroorzaakt door de mens, die er zelf ook steeds meer schade van ondervindt.

Drie jaar lang is er gewerkt aan het rapport dat het ‘Intergouvernementeel Platform voor Wetenschap en Beleid inzake Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten’ (IPBES) gisteren voorgesteld heeft. Het aan de Verenigde Naties verbonden orgaan zette daar meer dan 450 onderzoekers uit vijftig verschillende landen voor aan het werk. Die schetsten de toestand van de natuur op onze planeet in een werkstuk dat maar liefst 1.800 pagina’s beslaat.

Dat het geen positief plaatje zou worden, stond in de sterren geschreven. Maar de bevindingen zijn nog veel erger dan wat was gevreesd. Van de acht miljoen soorten dieren en planten die er leven op Aarde, dreigt één miljoen binnen dit en enkele decennia onherroepelijk verdwenen te zijn.

Vijf belangrijkste oorzaken

Bij de dieren zitten vooral de amfibieën in slechte papieren: daar is meer dan 40% van alle soorten bedreigd. Maar ook de zeezoogdieren (meer dan een derde) en de haaien (bijna een derde) lopen groot gevaar. Uitsterven is van alle tijden, dat is waar. Maar de studie achterhaalde dus ook dat het tempo waaraan er nu soorten verdwijnen, ver uittorent boven het gemiddelde van de voorbije tien miljoen jaar. “Het is nog niet te laat om dat te keren”, zo zeggen de onderzoekers. “Maar dat kan alleen als we nu op alle niveaus, van lokaal tot mondiaal, actie ondernemen.”

Het onderzoek wijst ook de vijf belangrijkste oorzaken aan — en die zijn allemaal terug te brengen tot activiteit van de mens. De eerste is het gebruik van land en water dat fauna en flora verdringt. Zo blijkt driekwart van alle grond op Aarde en 66% van alle zeeën en oceanen ingrijpend veranderd door menselijk handelen. Bijvoorbeeld de teelt van gewassen en vee, die een derde van alle grond en driekwart van al het zoet water opslorpt. Vaak gaat landbouw ten koste van bos: zo zijn er tussen 1980 en 2000 honderd miljoen hectaren aan tropisch woud verdwenen voor de veeteelt in Latijns-Amerika en plantages voor palmolie in Zuidoost-Azië.

Het is nog niet te laat om dat te keren. Maar dat kan alleen als we nu op alle niveaus, van lokaal tot mondiaal, actie ondernemen

Onderzoekers

Op de tweede plaats komt de rechtstreekse exploitatie van de natuur. Die laat zich het sterkste voelen in het water. Zo vindt er industriële bevissing plaats op meer dan 55% van ’s werelds oceaanoppervlak en wordt 33% van alle visbestanden overbevist. Alles samen oogst de mens nu jaarlijks zestig miljard ton aan natuurlijke grondstoffen, bijna een verdubbeling sedert 1980. De derde grootste oorzaak van uitsterven is de wijziging van ons klimaat. Geraamd wordt dat daar op dit ogenblik al 47% van alle niet-vliegende zoogdieren onder lijdt. De opwarming heeft ook nefaste gevolgen voor koralen, waarvan de helft al is verdwenen sedert 1870 en er minder dan 1% zal overblijven als de wereldtemperatuur met twee graden stijgt.

De vierde oorzaak is vervuiling, zoals die van de oceanen met plastiek. Die is sinds 1980 vertienvoudigd en tast minstens 267 soorten aan, waaronder 86% van alle soorten zeeschildpadden, 44% van de zeevogels en 43% van de zeezoogdieren. Daarnaast belandt er jaarlijks drie- tot vier miljoen ton aan zware metalen, oplosmiddelen, giftig slib en ander industrieel afval in zee. De vijfde oorzaak ten slotte zijn invasieve exoten, die plaatselijke soorten verdringen. Dat fenomeen nam sinds 1980 toe met 40%. Het valt voor een groot deel toe te schrijven aan de toegenomen wereldhandel en de algehele stijging van onze mobiliteit, waarbij we zulke exoten al dan niet bewust over de Aarde verspreiden.

Schade voor de mens

De onderzoekers waarschuwen dat ook de mens zelf onder al dat uitsterven lijdt. We zijn immers sterk afhankelijk van de biodiversiteit. Zo heeft 75% van alle voedselgewassen insecten nodig voor de bestuiving en riskeert de landbouw nu al jaarlijkse verliezen tussen 210 en 515 miljard euro door het gebrek daaraan. 70% van alle kankermedicijnen komen uit de natuur — of zijn minstens gebaseerd op wat die natuur ons biedt. En natuurlijke ecosystemen zijn de enige plaats waar broeikasgassen worden geneutraliseerd. Op dit ogenblik halen ze nog 5,6 gigaton per jaar uit de atmosfeer, goed voor 60% van alle broeikasgassen die de mens produceert.




13 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Lucas Theophiel

    Laten gaan. Er komen er wel nieuwe in de plaats???

  • Jan De Cock

    Daarna zal de mens verdwijnen en komt een nieuwe intelligente soort

  • Jonathan Wouters

    De mens moet minder eten, en drinken. Wennen aan de kou of hitte, alle wegen opbreken en overal te voet naartoe. Niet meer handelen met andere, veraf gelegen naties. Maw, als we terug gaan naar het stenen tijdperk komt alles goed. Ik persoonlijk kijk er al naar uit.

  • william Masson

    Slechts één probleem : overbevolking . Maar het is natuurlijk heel progressief om te blijven mekkeren over de symptomatische gevolgen zoals milieu en klimaat ipv wereldwijd geboortebeperking in te voeren te beginnen bij ons door de afschaffing van kinderbijslag en fiscale gunstmaatregelen vanaf het 2 de kind.

  • Willem Stuyckens

    Aan dit alles komt pas een einde als de wereldbevolking mindert,maar dan zal de economie enige tijd sputteren en dit willen onze leiders zeker niet want dan kan hun rijkdom niet uitbreiden. De mensen bang maken om ze in een bepaalde richting te duwen die hun uitkomt daar is men wel een beetje overdreven mee bezig.