Vlaamse fotograaf reist naar een van beste plekken ter wereld om witte haai te spotten maar het gaat niet helemaal zoals verwacht

Thomas Van Puymbroeck in de haaienkooi bij Mosselbaai.
Thomas Van Puymbroeck Thomas Van Puymbroeck in de haaienkooi bij Mosselbaai.
Hij keek er enorm naar uit, want het stond al jaren op zijn bucketlist: duiken met grote witte haaien. Maar toen de Antwerpse fotograaf Thomas Van Puymbroeck (34) vier weken geleden in Zuid-Afrika arriveerde op een van dé hotspots in de wereld om de majestueuze dieren in het wild te zien, ging het niet helemaal zoals hij gedacht had.

Bijna 3 weken moest zijn avontuur duren, ruim de tijd om een hele fotoreeks te maken over het dier waar de medewerker van het aquarium in de Antwerpse Zoo een zwak voor heeft: de witte haai. Maar al snel bleek dat geen evidentie te zijn.

Zoektocht

“Ik begon mijn reis helemaal in het westen: in Valsbaai, vlakbij Kaapstad”, vertelt Thomas. “Seal Island staat bekend als een van de beste plaatsen ter wereld om witte haaien te spotten. Ze springen er zelfs op uit het water, wat geweldige beelden kan opleveren. Maar ze bleken er al 2 maanden geen witte haai meer gezien te hebben. Plaatselijke bewoners vertelden me dat ze elke dag uitvaren en wel andere haaien opmerken, maar geen witte.”


Daarop reed hij verder naar Gansbaai, 100 kilometer verderop. Maar daar kreeg hij hetzelfde verhaal te horen. “In heel de baai bleken de bewoners de afgelopen maand welgeteld 4 witte haaien gezien te hebben”, gaat Thomas verder. “Ook daar liep mijn zoektocht op een sisser af.” 
(lees hieronder verder)

Thomas Van Puymbroeck

Uiteindelijk was het in het 600 kilometer verderop gelegen Mosselbaai dat zijn geluk keerde, op de allerlaatste dagen van zijn reis. “Het is een plek die bekend is omdat jonge witte haaien er leren jagen op zeeleeuwen”, vertelt hij. “Er verblijft normaal gezien een grote kolonie en daar had ik wél succes. Bij mijn laatste duik. Ik ben er in een kooi in het water gegaan en heb er uiteindelijk vier gezien. Ik was ongelofelijk gelukkig, want de witte haai is toch dé haai bij uitstek.”

Strand

Van die haaien maakte Thomas prachtige onderwaterfoto’s, die de dieren toont zoals ze echt zijn. “Opmerkelijk: de plaats waar de haaien leven is op amper 800 meter van een drukbezocht strand, maar er gebeuren zelden incidenten”, zegt hij nog. “Veel mensen denken dat haaien monsters zijn en moordenaars, maar dat is onterecht. Het zijn slimme dieren, die zelden impulsief handelen.” (lees hieronder verder)

Thomas in de haaienkooi.
(lees hieronder verder) Thomas in de haaienkooi.
Thomas Van Puymbroeck
Thomas Van Puymbroeck

Dat Thomas zo moest zoeken om een witte haai te vinden op een plek die beschouwd wordt als heuse hotspot, verbaast de Zuid-Afrikaanse zeebiologe Mary Rowlinson niet. Zij is momenteel bezig met een wetenschappelijke studie naar witte haaien in Zuid-Afrika en publiceert daar eind dit jaar de resultaten van. En het zijn resultaten om stil van te worden. De afgelopen jaren verdween maar liefst twee derden van de haaienpopulatie, verklapt ze in een gesprek met onze redactie.

“In 2016 verscheen er een studie die zei dat er nog tussen de 353 en 522 witte haaien waren in Zuid-Afrika”, vertelt ze. “Die telling gebeurde tussen 2010 en 2013. Het was natuurlijk een schatting, want we werken met wilde dieren. Maar ze is gebaseerd op populatiemodellen die heel betrouwbaar zijn. De aantallen bleken toen al een pak lager te liggen dan verwacht.”

Neerwaartse spiraal

De wetenschappers voorspelden in de studie dat de witte haai in een neerwaartse spiraal zat, die kon leiden tot het verdwijnen van de soort in Zuid-Afrika. Onder meer omdat de populatie voortkwam uit 300 koppels en er volgens een theorie in de zoölogie minstens 500 nodig zijn opdat een soort zou kunnen overleven. En die voorspelling lijkt uit te komen, volgens het onderzoek van Rowlinson.

“In de afgelopen 3,5 jaar heb ik maar 170 witte haaien geteld”, vertelt Rowlinson. “We zien met andere woorden dat de populatie de afgelopen jaren met maar liefst twee derden is afgenomen.” (lees hieronder verder)

Thomas Van Puymbroeck

De reden is dat de dieren van alle kanten bedreigd worden. En de grote boosdoener is de mens. De witte haaien blijken immers vooral te lijden onder haaienvallen die zwemmers moeten beschermen en visnetten in de buurt van stranden, waarin ze verstrikt raken. “Tussen 1997 en 2007 waren die visnetten alleen al verantwoordelijk voor het verdwijnen van meer dan 1.000 witte haaien”, aldus Rowlinson. “De laatste jaren is dat aantal gelukkig al gedaald tot een 30-tal per jaar.”

Daarnaast zijn ook de zogenaamde ‘longliners’ – schepen met lange lijnen die om de paar meter voorzien zijn van vishaken – een probleem. Net als veranderingen in het milieu, zoals het kouder worden van het water en het veranderen van de stromingen. “Het kouder wordende water zorgt er bijvoorbeeld voor dat het kelp voor onze kust (een soort algen, red.) gaat woekeren” gaat ze verder. “Haaien jagen normaal gezien in het kelp, maar door het woekeren lukt dat niet meer.”

Orka's

Opmerkelijk: ook de komst van 2 orka’s in 2017 liet zijn sporen na. Zij gingen op witte haaien jagen, hoewel dat hoogst ongewoon is. “Dat lijkt misschien de natuur, maar ook dat kan onrechtstreeks veroorzaakt worden door de mens”, aldus Rowlinson. “De verklaring kan immers liggen in het verdwijnen van het voedsel dat de orka’s normaal gezien eten.” (lees hieronder verder)

Thomas Van Puymbroeck

Het maakt dat het spotten van haaien in Zuid-Afrika een uitzonderlijke gebeurtenis geworden is. “10 jaar geleden was de kans om een haai te zien 98 procent op de hotspots”, aldus Rowlinson. “Nu is het hooguit 50 procent. Het is echt een voorrecht als je er eentje ziet.”

Hoop

Toch is er hoop. Maar dan moet er wel iets gebeuren, want het is vijf voor twaalf. “De witte haai is een beschermde diersoort, maar we moeten ook de omgeving en de voedselbronnen van het dier beschermen”, aldus Rowlinson. “We hopen dat de Zuid-Afrikaanse regering onder meer de quota voor de ‘longliners’ vermindert en we proberen ook in kaart te brengen waar de resterende dieren zijn en waar ze naartoe trekken, zodat we die gebieden ook kunnen bewaken. Ik geloof erin dat het mogelijk is. Er is in elk geval al een mentaliteitswijziging aan de gang.”




9 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Nick Lersberghe

    De Aarde warmt niet enkel op, dat is een deel van de gevolgen. Weersfenomenen worden heviger en extremer, en dat omvat koudere periodes. Over het algemeen is er een opwarming. De discussie hier doet denken aan de Amerikaanse senator Inhofe die met een sneeuwbal wou bewijzen dat er geen opwarming is.

  • Bart Mans

    Gino de Neef, je roept te snel jongen. Doordat de aarde opwarmt verschuiven de zeestromen. Daardoor kan het zijn dat er een net iets koelere stroom langs die kust komt.

  • Johan Apatride

    Mooses, het gaat niet enkel over geld. De wereldbevolking is sinds 1970 verdubbeld. DAT is de oorzaak van alle milieuproblemen.

  • Jurgen van Bulck

    @gino ... volg het verhaal van de opwarming van de aarde deftig .. de 1ne kant warmt op en de andere koelt af op de moment en vroeg of laat valt de opwarming stil en krijgen we een ijstijd .. de film the day after tomorrow gaat daar over ...

  • Gino De Neef

    Kouder wordend water....dus toegeven dat de aarde afkoelt en niet opwarmt.