Verlegen koolmees blijft verlegen: ook dieren hebben een persoonlijkheid

Koolmezen hebben een zeer uitgesproken persoonlijkheid.
EPA Koolmezen hebben een zeer uitgesproken persoonlijkheid.
Hoewel we graag van onszelf denken dat we een unieke, sprankelende persoonlijkheid hebben, is ons karakter niet zo speciaal. Bovendien is persoonlijkheid niet uniek voor mensen. Dat schrijft professor Adam Hart van de universiteit van Gloucestershire in een artikel op de website van de BBC.

Uit psychologisch onderzoek blijkt dat onze karakters beoordeeld kunnen worden aan de hand van slechts vijf parameters. Een daarvan, extraversie-introversie, is bij recent onderzoek ook vastgesteld bij een steeds aangroeiende lijst van diersoorten.

Studies naar dierengedrag focusten in het verleden veelal op het gemeenschappelijke gedrag van een bepaalde soort. Maar een nieuwe beweging, waarbij individuele variaties in de gedragingen bestudeerd worden, wierp een nieuw licht op het gedrag.

Net als mensen, zijn dieren geneigd telkens op dezelfde manier te reageren in gelijkaardige situaties. Sommige mensen staan graag in het middelpunt van de aandacht, terwijl anderen liever in een hoekje wegkruipen. Wie extravert is, is altijd extravert. Bij dieren is het net zo, en het is die consistentie die erop wijst dat ook dieren een persoonlijkheid hebben.

Net als mensen, zijn dieren geneigd telkens op dezelfde manier te reageren in gelijkaardige situaties

Een voorbeeld hiervan is te zien bij de heremietkrab. Deze dieren hebben geen eigen schelp, maar kruipen in een leeg slakkenhuis of de schelp van een wulk en steken hun kop, klauwen en poten naar buiten om zich te kunnen verplaatsen. Wanneer ze zich bedreigd voelen, kruipen ze helemaal in hun schelp. Maar sommige heremietkrabben zijn stoutmoediger dan andere, ontdekte Mark Briffa van de universiteit van Plymouth. Dappere krabben hervatten hun buitenactiviteiten veel sneller dan hun angstige soortgenoten.

Een heremietkrab.
Wikimedia Commons/Hans Hillewaert Een heremietkrab.

Van chimpansees tot zee-anemonen

Cruciaal om van een persoonlijkheid te kunnen spreken, is dat individuen deze eigenschappen telkens opnieuw vertonen. Deze rechtlijnigheid werd al bij tal van dieren vastgesteld: bij chimpansees, maar ook bij kathaaien (die sociaal of solidair kunnen zijn) en zelfs zee-anemonen. Een groep bij wie de persoonlijkheid uitermate uitgesproken is, zijn vogels.

Professoren van de universiteit van Oxford bestudeerden de persoonlijkheden van de koolmees door de vogels te vangen en in een nieuwe, voor hen onbekende omgeving onder te brengen. De wetenschappers stelden vast dat sommige koolmezen dapper waren en andere verlegen, en dat ze die eigenschappen gedurende heel hun leven behielden.

Dr. Samantha Patrick van de universiteit van Gloucestershire gebruikte een intrigerende en enigszins vermakelijke techniek om het gedrag van albatrossen te bestuderen. Ze verborg zich in het gras van de Crozeteilanden in de zuidelijke Indische Oceaan, terwijl ze met een stok een plastic speelgoedkoe naar de vogels duwde en hun reacties peilde. Ze stelde vast, net als vele andere onderzoekers bij andere diersoorten, dat verschillende individuen verschillend reageerden, maar dat ze consistent waren in hun eigen gedrag.

Er zijn geen betere of slechtere persoonlijkheden, stelt Adam Hart. Maar in sommige omgevingen, waar veel hongerige roofdieren zijn, is het wellicht niet slecht een beetje voorzichtig en verlegen te zijn. In andere omgevingen of seizoenen, wanneer voedsel moeilijk te vinden is, loont het stoutmoedig te zijn, naar buiten te gaan en de schaarse voedingsbronnen te vinden voor een ander ermee gaat lopen.

Sommige koolmezen zijn dapper, andere verlegen. Die eigenschappen dragen ze gedurende heel hun leven mee