Onderzoekers vinden hoogste concentratie giftige stoffen ooit in aangespoelde orka

Een orka.
thinkstock Een orka.
Een van de laatste Britse orka's is besmet met de hoogste concentratie giftige PCB's ooit. Dat zeggen wetenschappers na onderzoek op het kadaver van 'Lulu', dat vorig jaar gevonden werd op het Schotse eiland Tiree nadat het dier verstrikt was geraakt in vislijnen.

Uit tests blijkt dat het kadaver van Lulu de hoogste concentratie PCB's (polychloorbifenyl) bevat die ooit in een dier ontdekt werd. De onderzoekers vrezen dat ook andere dieren uit Lulu's groep ernstig besmet zijn. Die groep, die aan de westkust van Schotland leeft, bestaat nog maar uit een achttal orka's.

"De besmetting die we bij Lulu vaststelden, was twintig keer hoger dan wat we beschouwen als het veilige niveau voor walvisachtigen", zegt onderzoeker Andrew Brownlow aan de BBC. "Met 957 mg/kg is Lulu een van de meest besmette dieren op de planeet. Het doet ernstige vragen rijzen over de overlevingskansen van deze groep."

Nog altijd terug te vinden

In de vorige eeuw werden PCB's veel gebruikt in de industrie. Ze zijn zeer stabiel en kunnen tegen extreme temperaturen en druk. Daarom werden ze veelvuldig verwerkt in allerlei stoffen, van plastic en verf tot elektronische apparatuur.

Nadat er echter zorgen rezen over de giftigheid voor mensen en dieren, werd het gebruik van deze chemische stoffen sinds de jaren 70 geleidelijk verboden. Maar het duurt lang voor ze afbreken, en PCB's zijn daardoor nog altijd terug te vinden. Vooral op stortplaatsen, waar ze in waterwegen kunnen lekken en zo in de zee terechtkomen.

Gevolgen voor de dieren

Vooral roofdieren, zoals orka's, dolfijnen en bruinvissen zijn bedreigd, omdat de vissen die ze eten vaak besmet zijn. In het geval van Lulu speelde haar hoge leeftijd - het dier was minstens 20 jaar - mogelijk een rol omdat de giftige stoffen zich in de loop der jaren in haar lichaam hebben opgestapeld.

De besmetting heeft gevolgen voor de dieren. Er is bewijs dat PCB's het immuunsysteem kunnen aantasten. Ook hebben ze gevolgen voor de voortplanting: de giftige stoffen zorgen ervoor dat orka's geen jongen kunnen dragen. Dat was ook het geval bij Lulu: bij een onderzoek van haar eierstokken vonden de wetenschappers geen tekenen dat ze ooit een kalf heeft gedragen.

De stoffen kunnen tot slot ook de hersenen beïnvloeden. Mogelijk heeft dat ertoe bijgedragen dat Lulu verstrikt raakte in vislijnen, iets wat maar zelden voorkomt, aldus de onderzoekers.

De stoffen kunnen de hersenen beïnvloeden. Mogelijk heeft dat ertoe bijgedragen dat Lulu verstrikt raakte in vislijnen.