Muurhagedis verovert België razendsnel en neemt daarvoor letterlijk de trein

Thinkstock
De muurhagedis is aan een heuse opmars bezig. Dat blijkt uit een lopende studie in opdracht van Leefmilieu Brussel over de verspreiding van amfibieën en reptielen in het Hoofdstedelijk Gewest. En het dier verspreidt zich niet alleen razendsnel in Brussel, maar eigenlijk overal in België. Niet moeilijk, want de hagedissen nemen daarvoor letterlijk de trein.

Muurhagedissen hielden zich jarenlang netjes aan hun Belgisch kerngebied tussen Samber en Maas. Twintig jaar geleden was een muurhagedis elders in België haast uitgesloten, maar de voorbije jaren lijkt de soort haar verspreidingsgebied echter in een sneltreintempo uit de breiden over een groot deel van Vlaanderen en Brussel. 

Robert Jooris, een amateur-herpetoloog verbonden aan Natuurpunt, heeft de opmars van bij het begin mee in kaart gebracht. "Al snel viel op dat de dieren heel dikwijls in rangeerstations opdoken", zegt Jooris. "De hagedissen reizen blijkbaar mee met goederentreinen die vaak lang stilstaan in die rangeerstations. De metalen goederenwagons warmen goed op in de zomer, zodat ze een geschikte plek vormden voor de muurhagedissen. Als de trein dan uiteindelijk vertrekt, reizen de hagedissen mee. Op die manier wist de soort zich te verplaatsen naar gebieden waar ze nooit eerder werd waargenomen".

Thuis op de sporen

De soort slaagt erin om langs de spoorwegen te overleven omdat de omgeving, met sporen op steenslag, relatief goed lijkt op het natuurlijk habitat van de muurhagedis. Muurhagedissen hebben veel warmte nodig en de spoorwegbermen bieden voor hen dan ook een goed microklimaat. Mogelijk hebben muurhagedissen ook vroeger al als treinreizigers grotere verplaatsingen gemaakt, maar leidde dat nooit tot nieuwe vestigingen omdat het op de nieuwe plaatsen niet warm genoeg was om er zich voort te planten. 

"Muurhagedissen hebben een julitemperatuur nodig van minstens 18 graden Celcius om hun eieren te laten uitbroeden", weet Jooris. "De klimaatopwarming heeft ervoor gezorgd dat die gemiddelde julitemperatuur de voorbije decennia geregeld bereikt werd, waardoor de soort zich nu ook in Vlaanderen en Brussel succesvol kan voortplanten."

Nieuwe kaart

Ook in de grote Brusselse rangeerstations zijn de muurhagedissen inmiddels aan het voortplanten geslagen. Dominique Verbelen van Natuurpunt, die aan de Brusselse Reptielen- en Amfibieënatlas werkt, heeft weet van aanzienlijke populaties in de rangeerstations van Haren, Schaarbeek en Vorst Zuid. 

"Binnenkort wordt het weer warm genoeg om de dieren waar te nemen", zegt Verbelen. "We hopen dat iedereen die een hagedis ziet, ons dat zal melden, liefst met een foto (dat kan via www.waarnemingen.be)." De studie, die wordt gecoördineerd door Natuurpunt en Natagora (de Waalse tegenhanger van Natuurpunt) zal in 2019 resulteren in een nieuwe verspreidingskaart voor amfibieën en reptielen in het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest. Meer info op www.herpetobru.be.




5 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • raymond van der craen

    Die hagedissen waren dus zwartrijders en hadden eigelijk dubbel geluk dat er geen spoorstaking was.

  • jan van coillie

    ik heb 30 jaar geleden een heel kolonie gevonden in Lier onder een brug van het kanaal overdag als het zonnig was lagen ze met tientallen op de stenen op de schuine kant onder de brug dus ze zijn hier al veel langer

  • Kris Meltens

    Zijn dus eigenlijk een beetje transmigranten

  • Max Maddy

    @Raymond, idd. Ik woon aan de kust en ik herinner me dat ik als kind regelmatig muurhagedissen spotje, zelf in het 'kot' in onze tuin. Dat was in de jaren 70-80. Nadien zijn ze helemaal verdwenen en tot nu nog geen terug gezien bij ons. Misschien dus in de nabije toekomst wel. Woon nog steeds op dezelfde plaats en op zowat 500m van een treinstation.... Ik kijk er alvast naar uit

  • raymond van gucht

    Dat is niet juist , 40 jaar geleden zag ik ook al hagedissen in onze tuin in schoten