Maak plaats voor de échte baas: grote witte haai dan toch niet de koning van de oceaan?

Shutterstock
De grote witte haai. De meest meedogenloze van alle haaien, het meest geduchte roofdier van de zee, kóning van de oceaan. Moeten we nog doorgaan? Maar dat klopt niet helemaal. Uit onderzoek blijkt immers dat de witte haai haastig de aftocht blaast als een ‘killer whale’ in zijn buurt komt. Als ‘Willy’ arriveert, maakt ‘Jaws’ dat hij weg is. Opvallend.

In tegenstelling tot ontmoetingen tussen toproofdieren op het land zijn interacties tussen de krachtpatsers van de zee niet goed bestudeerd. Daar heeft onderzoek van het Monterey Bay Aquarium - gepubliceerd in Scientific Reports - verandering in gebracht. Wat gebeurt er in de zeldzame gevallen waarbij haaien en orka’s in dezelfde wateren komen? Wie wint, wie verliest?

Maak een U-bocht...

Op basis van elektronische tags en observationele data rapporteert het Amerikaanse onderzoeksteam over enkele ontmoetingen tussen de twee beruchte topjagers, in de zee nabij Southeast Farallon Island. Een gedeelde foerageerplek voorbij de kust van San Francisco.

In àlle gevallen waar de twee roofdieren met elkaar in contact kwamen, maakten de haaien een plotse U-bocht en vluchtten ze weg van de naderende orka’s, blijkt uit het onderzoek. Of die nu lang of slechts heel kort in de buurt vertoefden, de haaien kozen het ruime sop. Eerder waren er sporadische verslagen van aanvallen van ‘killer whales’ op witte haaien, nu lijkt het eerste bewijs geleverd dat de haai actief zijn ‘meerdere’ probeert te ontlopen. 

Vliegensvlug

“Dit onderzoek combineert heel robuuste databronnen”, beklemtoont bioloog en coauteur James R. Tietz. “Door de tagging-data van haaien in het gebied met langetermijn-monitoring van zeedieren bij Farallon Island tonen we afdoend aan dat witte haaien weggaan als orka’s in de buurt komen. Binnen slechts enkele minuten zelfs.” 

Het gaat hier om gigantische haaien, die we al vele jaren volgen. Meestal zwaaien zij hier de plak

Onderzoeksleider Salvador Jorgensen voegt toe: “Meer nog, als witte haaien geconfronteerd worden met orka’s, verlaten ze niet alleen vliegensvlug hun geprefereerde jachtgebied, ze blijven ook tot wel een jaar weg. Zelfs als de orka’s eigenlijk slechts passeerden.”

“Het gaat hier om gigantische haaien, die we al vele jaren volgen”, klinkt het bij wetenschapper Scot Anderson. “Haaien die langer dan vijf meter zijn. Meestal zwaaien zij hier de plak.”

Shutterstock

Zeeolifanten

Ook opvallend: er is een winnaar in het verhaal van vluchtgedrag: de zeeolifanten in de omgeving. Witte haaien cirkelen normaal gezien tussen september en december gretig rond het eiland om jongen binnen te spelen. “Elk seizoen worden bij Southeast Farallon Island gemiddeld 40 zeeolifantjes door witte haaien gegrepen”, aldus Anderson. “Maar als de orka’s er zijn, is er geen enkele haai en zijn er ook veel minder ‘kills’.” Ook al eten ook orka’s al eens graag een zeeolifant, ze komen bijna nooit zo dicht bij het eiland als haaien.

Beeld ter illustratie.
Shutterstock Beeld ter illustratie.

“Al zijn er maar weinig interacties tussen witte haaien en orka’s, ik denk dat dit mooi aantoont dat voedselketens niet altijd lineair zijn”, besluit Jorgensen. “Het kan even duren voor we de volledige dynamiek begrijpen, maar we denken meestal niet aan angst en risicoaversie bij topjagers. Zelfs voor witte haaien blijken risico-effecten groot - toch groot genoeg om zich naar minder gewenste maar wel veiligere gebieden te begeven.”

Bekijk ook:




21 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • DIRK RASSCHAERT

    Hebben ze dit nu maar ontdekt? Dieren die in groep jagen en een paar keer groter zijn dan hun opponenten ?

  • Dave Janssens

    Die lijn kan je dan ook doortrekken voor de leeuw. Die haalt zijn neus ook op voor bepaalde diersoorten. Een beetje verbeelding mag het nog hebben of we zijn niet meer te onderscheiden van dieren.Trouwens de great white is een solitair dier, waar orka's vooral in groep jagen. Dan praat je niet langer over een exemplaar.

  • Andrew Kinder

    Tja, wat wil je? Een witte haai leeft solitair, een orka in groep. Ook zijn orka's intelligenter en groter. Ze kunnen een aanval zo coördineren dat een rustende zeehond van een ijsschots rolt, in het water valt en op te eten. Ik zou ook weg zijn.

  • Jonathan Wouters

    Even samenvatten. Orka's zijn slimmer, groter, sterker, groepjagers en ze kennen de zwakke plek van de haaien (omdraaien). Dan lijkt mij dat die wetenschappers blij zijn met een dode mus. Dit was toch al lang geweten.

  • Dieter Maertens

    slimmer en werken samen