Kunnen “proefbuisneushoorns” soort redden van uitsterving?

Najin en Fatu, de enige twee overlevende noordelijke witte neushoorns, leven in het ol-Pejeta-reservaat in Kenia.
AFP Najin en Fatu, de enige twee overlevende noordelijke witte neushoorns, leven in het ol-Pejeta-reservaat in Kenia.
De noordelijke witte neushoorn is de meest bedreigde diersoort ter wereld. Wetenschappers proberen nu met ivf-technieken te vermijden dat de soort volledig verdwijnt.

In maart overleed Sudan, het laatste mannetje van de noordelijke witte neushoorns (NWN), op 45-jarige leeftijd. Momenteel telt de soort nog twee overlevenden: de vrouwtjes Najin en Fatu.

De voorbije twintig jaar draaiden pogingen om de noordelijke witte neushoornpopulatie uit te breiden, waaronder natuurlijke kweekprogramma’s en kunstmatige inseminatie, telkens op een sisser uit, zegt Jan Stejskal, directeur communicatie en internationale projecten bij de Dvur Králové Zoo in Tsjechië die betrokken was bij de studie. Bovendien zijn Najin en Fatu onvruchtbaar.

Een internationaal team van wetenschappers is er nu in geslaagd om via ivf neushoornembryo’s te creëren met het sperma van twee dode mannetjes. Die embryo’s werden voorlopig ingevroren om later te worden ingepland.

Sudan, de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn, overleed in maart van dit jaar.
REUTERS Sudan, de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn, overleed in maart van dit jaar.

Hybride embryo’s

Momenteel zijn er wel nog 21.000 zuidelijke witte neushoorns (ZWN) in leven. Vrouwtjes van die soort zullen dienst doen als surrogaatmoeders. Het is de eerste keer dat er surrogaatmoeders worden ingeschakeld bij neushoorns.

Aangezien er heel weinig ingevroren eitjes van de noordelijke witte neushoorns bestaan, bevruchtten de wetenschappers eitjes van de zuidelijke witte neushoorns met NWR-sperma voor de creatie van hybride embryo’s om te bewijzen dat de techniek werkt. In een belangrijke volgende stap zullen NWR-eitjes gebruikt worden om NWR-embryo’s te produceren.

Het team hoopt in de toekomst daarom ook toestemming te krijgen van de Keniaanse autoriteiten om eitjes te mogen oogsten bij Najin en Fatu. De procedure is voor neushoorns echter behoorlijk riskant, aangezien de dieren twee uur lang onder volledige verdoving gebracht moeten worden.

Twee zuidelijke witte neushoorns.
AFP Twee zuidelijke witte neushoorns.

Inteelt

Maar zelfs al de inplanting van NWR-embryo’s in de toekomst leidt tot de geboorte van gezonde kalfjes, dan staat de soort echter nog voor een reusachtige uitdaging: het gebrek aan genetische diversiteit om een gezonde populatie uit te bouwen.

Daarom worden momenteel een twaalftal huidstalen van verscheidene vrouwelijke noordelijke neushoorns in leven gehouden in celculturen. Aan de hand van stamceltherapie zouden deze cellen vervolgens in eitjes en sperma veranderd kunnen worden en vervolgens ingezet worden om genetisch diverse embryo’s te creëren, al kan dat nog makkelijk tien jaar duren.

De genen van de zuidelijke witte neushoorn zouden uiteindelijk zwaar uitgedund worden, “en ons tot het punt brengen waar we in feite voor 99 procent een noordelijke witte neushoorn zouden hebben”, zegt Terri Roth van de Zoo en Botanische Tuin van Cincinnati die niet betrokken was bij de studie.

Enige optie

Deze techniek kan essentieel zijn voor het behoud van neushoornpopulaties, schrijven de wetenschappers in hun studie, die vandaag gepubliceerd werd in het vakblad Nature Communications. “Het toont voor de eerste keer aan dat moderne technologie behoudsopties kan bieden wanneer de situatie erg wordt, wanneer de soort bedreigd wordt, zoals het geval is bij de noordelijke witte neushoorn”, zegt Cesare Galli, die werkt bij het Avantea-laboratorium voor reproductieve technologieën en meewerkte aan het rapport.

We mogen niet het punt bereiken waarbij deze hoogtechnologische benaderingen de enige bron van hoop zijn om de genen van belangrijke individuen, ondersoorten of volledige soorten te redden.

Uitsterving neushoorns

De voornaamste bedreiging voor het voortbestaan van alle neushoornsoorten is stroperij. “De meest efficiënte manier om neushoorns te beschermen tegen uitsterving is stoppen met stropen, maar dit bleek moeilijk”, vertelde Terri Roth aan BBC News. “In de late jaren 1990 had zelfs de lage aantallen wilde noordelijke witte neushoorn een kans om te herstellen, tot er onrust uitbrak in Congo en alle neushoorns gedood werden.”

Daarnaast vormt ook het verlies van habitat een ernstige bedreiging. Bescherming door de overheid in parken en reservaten is nu essentieel, luidt het bij milieuorganiaties. “Het is belangrijk dat we leren uit de toestand van de noordelijke witte neushoorn en dat we ervoor zorgen dat het niet gebeurt bij andere bedreigde diersoorten”, aldus Roth. “Hoe indrukwekkend wetenschap ook is, we mogen niet het punt bereiken waarbij deze hoogtechnologische benaderingen de enige bron van hoop zijn om de genen van belangrijke individuen, ondersoorten of volledige soorten te redden.”




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.