Biologen vrezen voor het voortbestaan van ’s werelds vreemdste zoogdier

Vogelbekdier ernstig bedreigd door droogte in Australië

Het vogelbekdier
REUTERS Het vogelbekdier
Het vogelbekdier kan zich, dankzij zijn vreemde snavel, het eigenaardigste zoogdier op aarde kronen. Helaas gaat het niet goed met het vreemde dier. In een nieuwe studie die gepubliceerd werd in het vaktijdschrift Biological Conservation, schrijven onderzoekers bezorgd te zijn over het voortbestaan van het unieke wezen.

Het vogelbekdier – dat uitsluitend in Oost-Australië en Tasmanië leeft - heeft, zoals zijn naam verraadt, een snavel. Die is lang, plat, flexibel en dient om eten op de bodem van rivieren en beekjes op te snorren. Daarnaast heeft het dier het lijf van een mol, de staart van een bever en de zwemvliezen van een eend. Nog een bijzondere eigenschap voor zoogdieren: het vogelbekdier legt eieren. Daarmee behoort het tot de familie van de cloacadieren waartoe enkel nog de mierenegel behoort.

En al ziet het zoogdier er misschien bijzonder bizar, zelfs ietwat grappig uit, het is geen ‘katje’ om zonder handschoenen aan te pakken. De mannelijke vogelbekdieren hebben immers een angel met gifklieren op de achterpoten. Die angels zetten ze in ter verdediging tegen roofdieren, en soms bij een onderlinge strijd voor een vrouwtje. Voor dieren die niet groter zijn dan een hond kan het gif dodelijk zijn. Bij de mens zorgt het voor een extreme chronische pijn, vergelijkbaar met een grote bijensteek.

Endemische soort

Het vogelbekdier kan zichzelf dus best verdedigen in het wild, maar tegen de extreme droogte in Australië is het zoogdier helaas niet opgewassen. Het dier is daarbij ook van endemische soort, wat betekent dat het van nature in één geografisch afgegrensd gebied voorkomt. Het spreekt voor zich dat het dier in de problemen komt zodra zijn leefgebied bedreigd wordt.

De komst van de mens vormde daar een allereerste bedreiging. Sindsdien verdween zeker de helft van de populatie. De aanhoudende droogte en verwoestende bosbranden zorgen dat het aantal vogelbekdieren verder slinkt. Onderzoekers aan de University of New South Wales en de University of Melbourne schatten aan de hand van analyses dat de populatie vogelbekdieren over vijftig jaar met maar liefst voor 47 procent afgenomen zal zijn. Dat zou van het dier een bedreigde diersoort maken.

“Het beschermen van deze diersoort moet hoger op de prioriteitenlijst van de overheid staan”, vindt hoofdonderzoeker Gilad Bino. Zo moet hun leefgebied beter afgebakend en beschermd worden. Anders ziet het er bijzonder somber uit voor het bizar beestje.