'Gunstig' klimaat: deze drie beestjes vallen u deze lente lastig

Een teek.
ANP Een teek.
Wellicht heeft u de afgelopen weken al veel krioelende beestjes opgemerkt in uw achtertuin. Dat komt door het gunstige klimaat voor insecten. Enerzijds hebben bepaalde soorten de winter beter dan anders doorstaan, anderzijds gedijen ze goed in de huidige warme, vochtige omstandigheden. Drie van de vervelendste insecten die u deze lente gezelschap houden, zijn de mug, de teek en de eikenprocessierups.

"Muggen vermenigvuldigen zich enorm snel", zegt entomoloog Marc Coosemans, verbonden aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG). "Daarom maakt een zachte winter voor de mug niet veel verschil. Als weinig muggen de winter overleefd hebben, wordt dat snel gecompenseerd zo gauw er goede weersomstandigheden zijn."

En die zijn er nu: "Bij warm en vochtig weer legt elk wijfje om de twee à drie dagen 120 eitjes. Op dit moment zal de voortplanting dus enorm groot zijn. Hoe de weersomstandigheden in de komende maanden zullen zijn, kan ik natuurlijk niet voorspellen. Maar dit is voor de mug in elk geval een gunstige periode."

Voor exotische muggensoorten kan de winter wel bepalend zijn. Onderzoekers van het ITG volgen sinds vorige zomer een populatie Aziatische tijgermuggen op in een bandenimportbedrijf in de buurt van de Antwerpse haven. In juli werd een eerste exemplaar ontdekt. De populatie bleek actief te zijn tot oktober en eind november werd nog een levende larve van deze exotische mug gevonden in een lading bamboeplanten in de Antwerpse haven.

"Voor zulke exoten is het wel mogelijk dat de winteromstandigheden gunstig waren om de populatie een kans te geven verder uit te breiden", aldus Coosemans. Of de tijgermuggen de zachte winter konden doorstaan, is echter nog niet geweten.

Waarom gevaarlijk?
Buiten het hinderlijke gezoem en geprik, kunnen muggen ziekten met zich meebrengen. Al blijkt het in ons land voorlopig nog mee te vallen. Het meest concrete gevaar is het West-Nijlvirus, maar dat is vooralsnog niet in ons land opgedoken. "Het virus komt vooral voor in bepaalde delen van het Middellandse Zeegebied, waar veel trekvogels voorkomen", zegt Coosemans. "Het virus komt binnen via trekvogels en kan zo overgedragen worden door onze lokale muggenpopulatie. Maar dat gebeurt hoofdzakelijk in reservaten in de Camargue en in het zuiden van Spanje. Het is mogelijk dat we dat hier vroeg of laat ook zullen meemaken, maar op dit ogenblik zijn daar nog geen aanwijzingen voor."

Hoe te bestrijden?
Behalve insectenwerende middelen als DEET zijn er nog effectieve manieren om muggen het hoofd te bieden. "In de eerste plaats raad ik iedereen aan in zijn onmiddellijke buurt alle mogelijke stilstaande waterplassen weg te halen", zegt Marc Coosemans. "Dat kan gaan om een goot die verstopt is, een ton of emmer met water, een kleine tuinvijver zonder vissen. Als al die kleine broedplaatsen verwijderd worden, ben je al van negentig procent van de muggen verlost."

Daarnaast biedt een muskietennet aan de vensters of een muggennet om onder te slapen 's nachts de beste bescherming.

AP

Vooral teken varen wel bij de afgelopen zachte winter. "De tekenpopulatie groeit sowieso door het groene beleid, waardoor de natuur meer beschermd wordt en er meer wild is", legt Coosemans uit. "De cyclus van teken wordt dit jaar vergemakkelijkt omdat er veel de winter overleefd hebben. Omdat teken in larvestadia vooral steken op kleine zoogdieren, speelt ook de grotere populatie van kleine knaagdieren een rol. Hoe meer knaagdieren, hoe meer teken."

Waarom gevaarlijk?
Hoe meer teken bloed hebben gedronken, hoe groter de kans op besmetting met de Borreliabacterie, de veroorzaker van de ziekte van Lyme. De ziekte kan leiden tot spier- en gewrichtspijnen, hartkloppingen en in het uiterste geval tot aandoeningen aan het zenuwstelsel. Het aantal teken dat in België drager is van de bacterie is vrij hoog. Coosemans spreekt over "zeker meer dan tien procent". Over het aantal patiënten zijn geen gegevens beschikbaar, omdat de ziekte niet verplicht gemeld moet worden.

Hoe te bestrijden?
Het gevaar op teken is het grootst in de lentemaanden en in de herfst, wanneer het vrij vochtig is en er toch redelijke temperaturen zijn. "Teken klampen zich vast, bijvoorbeeld op een grasspriet in een bos", klinkt het. "Ze kruipen naar boven tot het einde van de grasspriet, trekken hun voorste poten open en wachten zo tot er iemand langskomt. Als je gaat wandelen en in aanraking komt met de teek, hecht hij zich vast aan je kleding, kruipt stilletjes onder je broekspijp en klemt zich vast in de huid. Het voornaamste is dus gepaste kledij te dragen als je in de bossen gaat: bij voorkeur een lange broek en kousen over de pijpen. Als dat niet mogelijk is, moet je na de wandeling een goede inspectie doen van de hele huidoppervlakte, ook in de lies. Teken moeten zo snel mogelijk verwijderd worden, maar niet met alcohol, ether of een sigaret want dan spuwt de teek al zijn kiemen in het lichaam." Ook Deet helpt tegen teken.

AP

De eikenprocessierups is een van nature zuidelijke soort die vooral goed gedijt in warmere omstandigheden. De jongste jaren is hij ook in opmars bij ons. "De rups is altijd actief in de lente", zegt Coosemans. "Ze nesten in grote aantallen in eiken en dan kan je ze nog bestrijden. Eenmaal uit de nesten, wanneer de haartjes ook in de lucht zweven, wordt het moeilijker."

Waarom gevaarlijk?
De eikenprocessierups is vooral berucht om de circa 800.000 microscopische brandharen die hij op zijn lichaam draagt. Het beest heeft de neiging om in grote groepen bij elkaar te komen in de oksels van eikenbomen. Zodra ze vervellen, worden de brandharen door de wind meegenomen en kunnen ze bij mensen problemen veroorzaken aan de ogen, de luchtwegen en de huid. "Echt gevaarlijk is het niet, maar de beestjes kunnen wel ervaren worden als een echte pest en allergieën veroorzaken", aldus Coosemans.

Hoe te bestrijden?
Het is belangrijk de nesten vroeg te detecteren, zodat het niet te laat is om het probleem aan te pakken. De gemeenten in ons land nemen elk hun eigen maatregelen. Vaak is er een detectieplicht en zal de brandweer of een externe firma de nesten desinfecteren.

ANP