De kunst van het misleiden: wetenschap achter goocheltrucs onthuld

thinkstock
Een goede goochelaar lijkt nonchalant, maar laat je niet misleiden: geen enkele beweging, grapje of gelaatsuitdrukking gebeurt zonder voorbedachte rade. Een goede goochelshow is een indrukwekkend staaltje choreografie waarbij de toeschouwer zijn eigen ogen niet mag vertrouwen. Neurowetenschappers hebben onthuld hoe goochelaars met onze hersenen spelen.

Neurowetenschappers Susana Martinez-Conde en Stephen L. Macknik van de State University of New York Downstate Medical Centre onthullen in het tijdschrift 'How It Works' enkele technieken die goochelaars en illusionisten gebruiken om hun toeschouwers te slim af te zijn. Wij zetten ze voor jou op een rijtje.

De kunst van het misleiden

Goochelaars proberen constant je aandacht af te leiden. Niet jij, maar zij bepalen wat je aandacht krijgt. En in tegenstelling tot wat velen denken, proberen ze je niet af te leiden tijdens een cruciale beweging die de methode onthult, maar proberen ze jouw aandacht naar het magische effect te trekken. Onze hersenen werken als een soort zaklamp: een object waar we ons op concentreren, zullen we duidelijker en helderder waarnemen dan de rest van het decor.

Een goochelaar moet dus enkel jouw aandacht naar een bepaalde plek trekken en je brein doet de rest. Je hersenen verdringen alles waar je je niet volledig op concentreert, dus ook de geheime methode achter de goocheltruc.

Hoe trekken goochelaars dan jouw aandacht naar waar zij het willen? Met gebaren en specifieke vragen is dat poepsimpel: "Vertel me welke kaart dit is", "Wat is de datum op deze munt", en samen met enkele gerichte handbewegingen zijn je ogen in enkele seconden gericht op de plek waar de goochelaar het wil.

Terwijl jouw aandacht volledig naar de duif gaat, maakt deze goochelaar een cruciale move.
YouTube Terwijl jouw aandacht volledig naar de duif gaat, maakt deze goochelaar een cruciale move.

De kunst van het multitasken

Uiteraard is goochelen veel ingewikkelder dan de blik van de toeschouwers afleiden. Het is zelfs niet altijd nodig om de blik van de toeschouwers af te leiden om hun focus te veranderen. Een goochelaar kan met de aandacht van zijn toeschouwers spelen door hun focus te splitsen.

Omdat we ons graag op één ding focussen, zijn we heel slecht in multitasken. Je op verschillende dingen tegelijk focussen is onmogelijk zonder dat je inboet aan efficiëntie. Als een goochelaar erin slaagt je te doen multitasken, dan verslapt je focus en gaan er dingen aan je voorbij.

Een mooi voorbeeld is de oeroude truc met de bekertjes en het balletje. Een balletje lijkt van het ene naar het andere bekertje te verhuizen, zonder dat het publiek het opmerkt. De goochelaar slaagt daarin door de aandacht van zijn publiek te splitsen over de verschillende bekertjes. Als er drie bekertjes zijn, moeten toeschouwers hun aandacht in drie splitsen.

Een andere methode om toeschouwers te doen multitasken is door hun verschillende zintuigen tegelijk te doen werken. Goede goochelaars zullen zowel je zicht, gehoor als gevoel prikkelen om je focus te doen vervagen. Een goochelaar die bijvoorbeeld je horloge van je pols probeert te schuiven, zal op je inpraten, je naar dingen laten kijken en tegelijk je handen en polsen aanraken. Je aandacht zal zo verslappen dat je niet eens meer voelt dat je horloge van je pols wordt genomen.

Nog een andere methode is het spervuur van woorden. Goochelaars zullen hun publiek overspoelen met woorden, zodat de toeschouwers hun volledige aandacht toeleggen op het mentaal verwerken van de woorden. En ondertussen is je aandacht opnieuw gesplitst.

De beroemde Amerikaanse goochelaars Penn en Teller doen je 'multitasken' zonder dat je het beseft.
YouTube De beroemde Amerikaanse goochelaars Penn en Teller doen je 'multitasken' zonder dat je het beseft.

De kracht van emotie

Emoties en aandacht gaan niet samen. Daarom zijn verhalen van bijvoorbeeld ooggetuigen heel onbetrouwbaar. Het menselijke geheugen is erg gelimiteerd en zeker als mensen bang zijn.

Sommige trucs bevatten schokkende of schrikwekkende beelden en leiden de aandacht van het publiek af, maar ook humor is een van de beste afleidingsmanoeuvres die een goochelaar kan gebruiken.

Volgens Johnny Thompson, een beroemde goochelaar, beter bekend als The Great Tomsoni, stopt de tijd als het publiek lacht. Tijdens die intervallen kan de goochelaar zijn cruciale moves doen.

Wil je echt weten hoe een truc in elkaar steekt, dan zal je moeten proberen om je te focussen op waar de goochelaar het niet wil. Laat je focus bovendien niet splitsen, maar bundel je aandacht op één punt. Laat je daarnaast niet afleiden door grapjes en praatjes van de goochelaar, want voor je het weet, blaast de illusionist je opnieuw van je sokken.