De kilogram vertoont gebreken: is ons gewichtssyteem naar de vaantjes?

EPA
De kilogram, 's werelds meest perfecte gewichtsmaat is misschien toch niet zo perfect meer. En dat baart wetenschappers kopzorgen. Dat meldt nieuwsplatform Mental Floss.

Ergens verborgen in een stoffige kelder in Parijs huist onder een driedelige koepel een palmvormige, metalen cilinder, beter bekend als de 'International Prototype Kilogram', of 'Le Grand K'. Gefabriceerd in 1879 van een mengsel van platinum en iridium, werd het toegejuicht als de 'perfecte' kilogram - de goudstandaard waarmee andere kilograms zouden beoordeeld worden.

Aangezien koolwaterstoffen op onze vingertoppen of wrijving in de lucht haar maagdelijke oppervlak zouden kunnen aantasten, blijft 'Le Grand K' al decennia onaangeroerd in het 'International Bureau of Weights and Measures'. Maar iedere veertig jaar wordt de befaamde kilogram van onder haar stulp gehaald, opgepoetst met alcohol en gepolijst en vergeleken met tachtig replica's, afkomstig uit laboratoria van over de hele wereld. Wanneer wetenschappers vandaag willen nagaan of iets exact één kilogram weegt, wenden ze zich tot deze replica's met 'Le Grand K' als ultieme maatstaf.

Gestandaardiseerde standaard
Maar nu blijkt dus dat 'Le Grand K' sinds 1879 gewicht heeft verloren. Bij de laatste weging in 1988 zijn onderzoekers tot de vaststelling gekomen dat ze 0,05 milligram - het gewicht van één zandkorrel - lichter was dan haar voorgaande replica's. Experts hebben er het raden naar waar dit miniscule gewicht verloren is gegaan, maar sommigen beweren dat de replica's te vaak behandeld zijn waardoor ze meer wegen. Anderen menen dan weer dat Le Grand K's mengsel 'gassen' aan het verliezen is, zeg maar, lucht die gradueel uit het metaal ontsnapt.

Waarom zouden we er ook maar één sikkepit om geven dat een kilogram in een kelder 'perfect' of niet is? Omdat problemen zich laten raden wanneer een standaard niet langer gestandaardiseerd is. Toegegeven, niemand geeft een moer om het feit of een zak appelen nu een haartje lichter dan wel zwaarder is, maar het wordt problematisch wanneer broodnodige voedingsstoffen moeten afgewogen worden. Een tank granen bijvoorbeeld. Daarenboven wordt de kilogram ook gebruikt als bouwsteen in andere metingen. De joule, bijvoorbeeld, is de energie vereist om één kilogram één meter te verslepen. De candela, een maatstaf voor de helderheid van het licht, wordt dan weer gemeten door het aantal joules per seconde.

Smartphone-implicaties
Met andere woorden: als de kilogram tekortkomingen vertoont, dan doen de joule en de candela dat evenzeer . Dat kan op termijn problemen opleveren voor een spectrum aan industriële sectoren, die van de technologie op kop. Aangezien microchips meer informatie tegen hogere snelheden verwerken, zullen zelfs kleine afwijkingen leiden tot catastrofes. De onbetrouwbaarheid van 'Le Grand K' zal "in de volgende twee decennia merkbaar zijn in de elektronische industrie", waarschuwt natuurkundige Richard Steiner. Als je volgende smartphone wat mankementen vertoont, weet je welk stuk metaal je kan vervloeken.