Bijna-dood-ervaringen: bestaan ze echt?

De ervaring waarbij mensen denken 'uit hun lichaam te treden', is waarschijnlijk slechts een hallucinatie

Volgens wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in het vooraanstaande medische vakblad 'The Lancet' alvast wel. Maar of dat onderzoek ook volgens de juiste wetenschappelijk principes verlopen is en over de hele lijn de juiste conclusies trekt, betwijfelt Dr. Herman de Regt van Tilburg University.

Na een hartstilstand beschrijft een vrouw aan haar neefje hoe ze op een bepaald moment uit haar lichaam treedt, zichzelf ziet liggen op de operatietafel en met haar overleden echtgenoot spreekt. Het is een concrete beschrijving van een bijna-dood-ervaring zoals er zovele zijn. Maar wat willen die ervaringen fysisch eigenlijk zeggen, en belangrijker nog: zijn ze wel reëel?

Volgens een onderzoek van neuroloog Pim van Lommel wel. Uit een onderzoeksgroep van 243 personen stelde hij bij 62 mensen een bijna-dood-ervaring vast. Die vaststelling op zich wil Dr. Herman de Regt van Tilburg University best aannemen. Wat van Lommel daarna echter met die informatie doet, vindt hij minder wetenschappelijk verantwoord. "Van Lommel gebruikt zijn onderzoek om een wetenschappelijk betwistbare en uiterst speculatieve redenering omtrent de herkomst van bijna-dood-ervaringen op te zetten", zegt hij.

Scheermes van Ockham

Om onduidelijke redenen gaat van Lommel er in zijn onderzoek namelijk vanuit dat de bijna-dood-ervaringen waarvan zijn testpersonen melding maken, plaatsvinden in de periode waarin zij volledig buiten bewustzijn zijn en dus geen hersenfuncties vertonen. Van Lommel gaat er daarbij vanuit dat de 'lichamelijke uittredingen' waarvan veel mensen melding maken, waarachtige uittredingen zijn, waarbij de geest van de patiënt waarlijk het lichaam verlaat en observeert wat er op dat moment in realiteit plaatsvindt. Voor die aanname kan hij echter geen enkele vorm van empirische bewijsvorming aanhalen - een anekdote van één enkele patiënt en één enkele verpleger doen op een dergelijk assumptie overstappen.

Volgens de Regt zondigt van Lommel dan ook tegen één van de  basisprincipes van de wetenschap, namelijk het 'Scheermes van Ockham'. Dat gebiedt nooit meer aan te nemen dan strikt noodzakelijk om te begrijpen wat er is gebeurd. Volgens de Regt is er geen reden om te twijfelen aan de ervaring die mensen die 'zweven tussen dood en leven' hebben. Het exacte moment waarop ze die ervaring hebben en de neurologische verklaringsgronden voor de ervaring, daaraan echter wel.

'Dat patiënten hun bijna-dood-ervaring hebben wanneer ze buiten bewustzijn zijn, en dus geen hersensignalen vertonen is onwaarschijnlijk'

Dr. Herman de Regt, Tilburg University

'Mensen treden waarschijnlijk niet echt buiten hun lichaam. Die ervaring is een hallucinatie aangestuurd door neuronen die te weinig zuurstof krijgen'

Dr. Herman de Regt, Tilburg University

Hersensignalen en hallucinaties

"Het is erg onwaarschijnlijk dat mensen met een bijna-dood-ervaring die ervaringen hebben in de periode dat ze buiten bewustzijn zijn. Waarschijnlijker is dat ze ze hebben in de korte overgangsperiodes vlak voor ze het bewustzijn verliezen, maar er nog wel hersensignalen zijn, en vlak voor ze terug bij bewustzijn komen en er dankzij een geslaagde reanimatie al terug hersenfuncties op gang komen." Ook dat mensen werkelijk 'buiten hun lichaam treden' noemt hij onwaarschijnlijk. "Het zal eerder om een door hersensignalen aangestuurde hallucinatie gaan", zegt hij.

Tot slot geeft hij aan dat een bijna-dood-ervaring geen enkelvoudig proces is - zoals door van Lommel geopperd wordt - maar wel een complexe ervaring, waarvan ook de oorzaken niet enkel- maar meervoudig zijn. "Een verklaring voor een van de gewaarwordingen die bij een bijna-dood-ervaring past, is bijvoorbeeld dat neuronen die geen zuurstof krijgen nog een keer vuren", zegt hij. Conculsie: bijna-dood-ervaringen bestaan. Dat ze echter het resultaat zijn van een scheiding tussen lichaam en geest, dat lijkt de Regt dan weer bijzonder onwaarschijnlijk.




Reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels