Bij deze spelletjes zijn chimpansees slimmer dan mensen

Als het op strategische spelletjes aankomt, zijn chimpansees slimmer dan mensen. Dat wees een studie van de universiteit van Kyoto uit. De apen blijken beter in het voorspellen van elkaars gedrag, meldt de wetenschapssite Futurity. Naar een verklaring is het gissen, maar mogelijk heeft het te maken met hun meer competitieve 'samenleving'.

Het onderzoek bestond uit twee experimenten. Bij de eerste proef, het 'inspectiespel', vergeleken de wetenschappers van het Primate Research Intitute van de universiteit van Kyoto de resultaten van zes chimpansees en zestien Japanse studenten.

Twee spelers - een duo van chimpansees of van mensen - werden hierbij rug aan rug geplaatst, elk aan een computerscherm. Elke speler kreeg de keuze tussen twee blauwe blokken, links of rechts op het scherm. Nadat ze hun keuze gemaakt hadden, kregen ze die van hun tegenspeler te zien. Dat ging zo verder tot ze tweehonderd keuzes gemaakt hadden. De ene speler moest daarbij proberen dezelfde blok te kiezen als zijn tegenstander, de andere won als hun keuzes verschilden. Voor de winnaar was er telkens een beloning: een stukje appel voor de apen, een munststuk voor de studenten.

Om herhaaldelijk te kunnen winnen, moesten de spelers proberen te voorspellen wat hun tegenstander zou doen en anticiperen op hun strategie. Volgens Peter Bossaerts, lid van het onderzoeksteam, is het spelletje daarom een eenvoudige voorstelling van situaties die zowel mensen als chimpansees in hun dagelijkse leven tegenkomen.

Nash-evenwicht
Als beide spelers het spel strategisch spelen, staat er een limiet op het aantal keer dat men effectief kan winnen. Die limiet wordt het Nash-evenwicht genoemd. De studenten speelden het spel redelijk goed en ze leerden langzaam de keuzes van hun tegenstander voorspellen. Ze speelden echter niet optimaal en scoorden ver onder het Nash-evenwicht.

De prestaties van de chimpansees waren indrukwekkender. Ze leerden het gedrag van hun tegenstrever erg snel voorspellen en scoorden optimaal, zelfs wanneer de onderzoekers wijzigingen aanbrachten in het spel en hun beloning.

De chimpansees waren meer getraind op dit soort taken en hadden meer ervaring met het gebruikte materiaal dan de studenten. Bovendien waren ze verwant: ze speelden in moeder-kindduo's. Om aan te tonen dat deze factoren niet bepalend waren voor het grote verschil in de prestaties, werd nog een tweede proef uitgevoerd.

Volledig dagloon
Twaalf volwassen vrienden zaten in duo's tegenover elkaar en werden gevraagd een flessendop met de top naar boven of naar beneden te leggen. Net als bij het vorige experiment moest één van hen proberen dezelfde keuze te maken als zijn tegenspeler; de andere moest proberen het tegengestelde te doen. Hier stond bovendien meer op het spel: de winnaar kreeg een volledig dagloon mee naar huis. Toch scoorden de mannen niet beter dan de Japanse studenten.

De studie werd gepubliceerd in het vakblad Scientific Reports. De onderzoekers hebben het raden naar een verklaring, maar stellen enkele theorieën voor. De superioriteit van de chimpansees zou te maken kunnen hebben met hun uitstekende kortetermijngeheugen. Eerdere experimenten aan de universiteit van Kyoto toonden al aan dat dat een specifieke kwaliteit is van chimpansees.

Chimpansees zijn bijvoorbeeld briljant in een spelletje waarbij een reeks cijfers heel kort getoond wordt op een scherm. Daarna veranderen de cijfers in witte blokjes en moeten de spelers de blokjes aantikken in de volgorde van de cijfers die ze eerst te zien kregen. Voor mensen is dit een grote uitdaging.

Competitief
Maar ook de verschillen tussen de samenleving van mensen en die van chimpansees kunnen een verklaring bieden. Zo zijn chimpansees competitiever dan wij als gevolg van hun rol in een sterke status- en dominantiehiërarchie. Wij zijn daarentegen meer pro-sociaal en samenwerkend.

Een laatste mogelijke verklaring is taal. De menselijke proefpersonen mochten bij deze experimenten niet met elkaar praten, hoewel taal voor ons een sleutelrol heeft in strategische interactie.