Al slapend kan je minder racistisch/seksistisch worden

Associaties van ras of sekse en waardebegrippen worden gekoppeld aan geluiden die in de slaap worden afgespeeld. Zo worden vooroordelen omgebogen.
Thinkstock Associaties van ras of sekse en waardebegrippen worden gekoppeld aan geluiden die in de slaap worden afgespeeld. Zo worden vooroordelen omgebogen.
Een dutje doen, heeft veel voordelen: je stemming verbetert, maar ook je prestaties en je geheugen varen er wel bij. Bijkomende bonus is dat je bij het ontwaken minder racistisch en seksistisch bent. Tenminste als je aan een opmerkelijk experiment deelneemt.

Een onderzoek in het vakblad Science argumenteert dat mensen kunnen getraind worden zodat negatieve sociale stereotypen tijdens hun slaap door positieve worden vervangen. Op die manier worden vooroordelen aangevallen op het niveau van het onderbewuste.

Al slapend leren
Tijdens onze slaap gaan onze hersenen door met het opslaan van herinneringen en het veralgemenen van wat we hebben geleerd. Precies dat laatste interesseerde Ken Paller, onderzoeksleider aan de Northwestern University in de Amerikaanse staat Illinois.

Samen met een team psychologen ontwikkelde hij een techniek die ons helpt te leren terwijl we slapen. Het volstaat dat we daarbij tijdens onze slaap een geluid horen dat we eerder met bepaalde kennisgegevens hebben geassocieerd.

Herinneringen reactiveren
Paller gebruikte een geluidssignaal om tijdens de slaap van proefpersonen bepaalde herinneringen te reactiveren. In vorige experimenten leerde hij op die manier proefpersonen zich de plekken waar voorwerpen lagen verborgen te herinneren of zich een aangeleerde melodie op een keyboard te laten spelen.

Vooroordelen afleren
Paller testte die techniek uit om mensen raciale en geslachtsgebonden vooroordelen te laten afleren. Hij werkte met 40 blanke proefpersonen. Met een standaard test maakte hij een staalkaart van hun raciale en geslachtelijke vooroordelen. Bij die test wordt nagegaan hoe positieve en negatieve begrippen onbewust worden gelinkt aan een bepaald ras of sekse.

Vrouw-wetenschap, zwart-goed
Vervolgens ontwierp hij een trainingsprogramma om de vooroordelen te verminderen. Daarbij vroeg hij de proefpersonen te reageren op woorden die aan bepaalde beelden waren gekoppeld. Enkel wanneer die koppelingen ingingen tegen de heersende sekse- of rassenvooroordelen - zoals 'vrouw' en 'wetenschap' of 'zwart' en 'goed' - liet hij voor elk van die categoriën een bepaald geluid horen.

kos

Hierna mochten de proefpersonen een dutje van anderhalf uur doen. Tijdens hun slaap kregen ze willekeurig die welbepaalde geluiden te horen.

Het juiste geluid
De proefpersonen die tijdens hun slaap het 'juiste' geluid hadden gehoord, bleken na het ontwaken minder bevooroordeeld tegenover zwarten of vrouwen. Het effect bleek ook een week na de test stand te houden.

Het onderzoek moet nog uitgebreid worden. Zo werkte Paller met een kleine groep proefpersonen en is het niet duidelijk of zijn bevindingen overeind zouden blijven met een ruimere groep. Bovendien waren de deelnemers allemaal blank en hadden ze een universitaire achtergrond. Proefpersonen met uiteenlopende achtergronden zouden andere resultaten kunnen opleveren. Tot slot volgde Paller zijn proefpersonen slechts een week en is de duur van het effect dus onduidelijk.

En omgekeerd?
Toch zijn de resultaten opmerkelijk. Sociale vooroordelen zijn immers hardnekking, nestelen zich in het onderbewuste en zijn moeilijk om te keren. Elke techniek om het probleem bij de wortel uit te roeien kan helpen bij het streven naar gelijkwaardigheid.

In theorie zou de techniek echter ook kunnen aangewend worden om precies het tegenovergestelde te doen: mensen hersenspoelen om ze zaken te doen geloven die de maatschappij niet bepaald vooruit helpen.