Hands of geen hands? “Laat ‘voordeel of niet’ voor verdedigende team de maatstaf zijn”

De Nederlander Marten de Roon (Atalanta ) krijgt een bal van Dybala (Juve) tegen zijn arm. Juventus krijgt een penalty, zijn tweede van de avond voor hands in de 2-2.
Screenshot Ziggosport De Nederlander Marten de Roon (Atalanta ) krijgt een bal van Dybala (Juve) tegen zijn arm. Juventus krijgt een penalty, zijn tweede van de avond voor hands in de 2-2.
De penaltyregel rond een handsbal blijft voor verwarring en onbegrip zorgen. Zeker na Juventus - Atalanta van het voorbije weekend. Vooral in Italië en Spanje wordt de regel strikt geïnterpreteerd, terwijl dat in pakweg Engeland anders is. Hoe kan dat als de regels overal hetzelfde zijn? “Er wordt in Italië als het ware niet meer nagedacht.”

In de Serie A en La Liga wordt dit seizoen een ongekend aantal strafschoppen gegeven vanwege hands, respectievelijk 50 en 42. Een bal tegen een onschuldige hand en het is raak. Ter vergelijking: in de Premier League zijn dat er tot nu toe slechts 15.

Pijnlijk voorbeeld was de topper tussen Atalanta en Juventus . De bezoekers gingen met ‘slechts’ een puntje naar huis door twee door Ronaldo omgezette twijfelachtige strafschoppen na handsballen. 
Trainer Gian Piero Gasperini vroeg zich, in al zijn emoties, publiekelijk af of zijn spelers dan maar hun armen eraf moesten snijden. Later gaf hij een meer overwogen opinie. “De interpretatie van hands verschilt ten opzichte van andere landen, waar zulke strafschoppen niet worden gegeven”, aldus Gasperini.

Gian Piero Gasperini kon het zaterdag in Turijn amper geloven.
EPA Gian Piero Gasperini kon het zaterdag in Turijn amper geloven.

De statistieken wijzen uit dat er in de Serie A inderdaad bijzonder veel strafschoppen voor handsballen worden gegeven, ook vóór de invoering van de VAR. In de Premier League liggen die cijfers structureel een stuk lager. Dat die verschillen in de competities onderling zo groot zijn, roept vragen op. Want iedereen fluit toch volgens dezelfde regels? “Het verschil zit hem in de cultuur bij de verschillende scheidsrechterscommissies”, stelt Marco van Basten, die zich voor de FIFA bezighield met innovatie, spelregels en aanpassingen in het voetbal.

Ze geven het liefst voor elke handsbal een penalty en heffen dan hun handen in de lucht, zo van: sorry, ik kan er ook niets aan doen. Hands is hands

Marco van Basten

“Laat je een scheidsrechter op het veld zélf de baas zijn, of hijg je ze continu in de nek? Van mensen zoals Pierluigi Collina en Massimo Busacca (oud-scheidsrechters die daarna een rol kregen bij de FIFA, red.) weet ik uit eigen ervaring dat ze er heel dicht op zitten. Dat kan er toe leiden dat scheidsrechters alleen nog maar op ‘safe’ fluiten en bang zijn om fouten te maken. In Italië zie je dat heel duidelijk: er wordt als het ware niet meer nagedacht. Ze geven het liefst voor elke handsbal een penalty en heffen dan hun handen in de lucht, zo van: sorry, ik kan er ook niks aan doen, hands is hands. Niet goed, vind ik.’’

Volgens Van Basten is dat in landen als Duitsland, Engeland maar ook Nederland vaak wel anders. “Daar wordt de verantwoordelijkheid veel meer bij de scheidsrechters zelf gelegd. Bij een handsbal zal je altijd een zekere mate van interpretatie hebben. Laat die interpretatie dan ook aan de scheidsrechter over, en grijp pas in als hij het echt helemaal fout heeft’’, aldus Van Basten.

Marco van Basten.
ANP Marco van Basten.

De Nederlandse oud-scheidsrechter Mario van der Ende vindt de regels bij hands té multi-interpretabel. “Wat is opzettelijk? Wat is ‘van dichtbij op de hand of arm schieten’, anderhalve meter of ook drieënhalve meter? Wat is een onnatuurlijke beweging? Er zou een uniforme, versimpelde uitleg moeten zijn die iedereen gebruikt. Wat nu is het bijna hogere wiskunde. Iedereen kan het op eigen wijze interpreteren en dan zie je dat ze het in Engeland bijvoorbeeld anders doen dan in Italië en Spanje, waar de instelling anders is. In Engeland is het veel meer go with the flow.’’

Daniele Orsato wijst na advies van de VAR naar de stip na hands van Ales Mateju (Brescia) tegen Napoli.
Getty Images Daniele Orsato wijst na advies van de VAR naar de stip na hands van Ales Mateju (Brescia) tegen Napoli.

Maar toch: in theorie fluiten alle scheidsrechters volgens dezelfde regels. Hoe creëer je dan die uniformiteit die de verschillen tussen de competities kleiner maakt? Ook Van Basten pleit daarin voor een aanpassing van de spelregels. “Ik hamer er toch al jaren op dat het criterium moet zijn of de verdedigende partij voordeel heeft van de situatie, ongeacht wel of geen opzet. Laat dát ‘voordeel of niet’ de maatstaf zijn, dan wordt het al duidelijker. Nu moet een scheidsrechter beoordelen of er sprake is van een zogenaamd ‘onnatuurlijke’ beweging. Wat een onzin. Behalve wanneer je expres hands maakt, is een voetbalbeweging altijd natuurlijk.”

“Daarnaast zouden we af moeten van het automatisme dat hands in het strafschopgebied áltijd een penalty is. Waarom kan een scheidsrechter bij een onschuldig blok, zoals in het geval van De Roon tegen Juventus, niet gewoon een indirecte vrije trap geven? Of bij een handsbal uit een voorzet vanaf de achterlijn? Een penalty is dan vaak een veel te zware straf. Het slaat nergens op, want je geeft gewoon doelpunten weg: pakweg tachtig procent van de strafschoppen is een goal.”

Lees ook. Atalanta als medicijn: zwaar getroffen Bergamo kan zich optrekken aan successen Castagne en co (+)




2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Jan Claes

    Het wordt tijd dat ze voor voetballers een soort harnas ontwikkelen dat de armen tegen het lichaam houdt, of gewoon een truitje zonder mouwen. Dan is het gedaan met handsballen, duwfouten, trekfouten en ellebogen. Dan zijn deze discussies afgelopen.

  • johan aerts

    Dien tweede penalty was gewoon belaglijk. Als zulke momenten penaltys zijn dan moet alles gefloten worden wat tegen de hand gaat in de grote baklijn. De waarheid is dat atalanta onrecht is aangedaan.